Elke maand gaat er automatisch een bedrag van je rekening voor de zorgverzekering. Voor de meeste Nederlanders is dat een vanzelfsprekendheid. Maar voor een flinke groep lukt dat gewoon niet: de rekening blijft openstaan, de verzekeraar stuurt aanmaningen en na verloop van tijd escaleert de situatie. Je wordt dan officieel een wanbetaler in de zin van de Zorgverzekeringswet. In 2026 zijn er naar schatting 200.000 tot 250.000 mensen die in deze regeling zitten, een getal dat de afgelopen jaren schommelt maar niet echt daalt.
De gevolgen zijn groter dan veel mensen beseffen. Je blijft weliswaar verzekerd voor medische zorg, maar je betaalt een hogere premie die je werkgever of uitkeringsinstantie rechtstreeks van je loon of uitkering inhoudt. En de schuld bij je verzekeraar verdwijnt niet automatisch. Begrijpen hoe de wanbetalersregeling werkt, is de eerste stap naar een uitweg.
Wat is een wanbetaler in de zin van de Zorgverzekeringswet?
De wet is helder: wie zes maanden of meer premieachterstand heeft bij de zorgverzekeraar, wordt aangemeld bij het CAK (Centraal Administratie Kantoor). Dat zijn niet zes willekeurige maanden, maar zes aaneengesloten maanden of de cumulatieve waarde van zes maandpremies. De verzekeraar is verplicht om dit te melden en heeft daarvoor geen toestemming van jou nodig.
Vanaf het moment van aanmelding bij het CAK betaal je niet langer rechtstreeks aan je verzekeraar, maar aan het CAK zelf. Dat klinkt misschien als een oplossing, maar er zit een belangrijk verschil: het CAK int een zogeheten bestuursrechtelijke premie, die hoger is dan je normale premie. En de bestaande schuld bij je verzekeraar blijft gewoon staan.
Wanbetaler worden doe je dus niet door eenmalig te vergeten te betalen. Het gaat om een structurele betalingsachterstand die de verzekeraar na herhaalde aanmaningen niet meer intern kan oplossen. Veel mensen zijn verrast als ze de brief van het CAK ontvangen: ze wisten niet hoe ver het al was opgelopen.
De bestuursrechtelijke premie: hoeveel betaal je in 2026?
Zodra je in de wanbetalersregeling zit, betaal je de zogeheten bestuursrechtelijke premie. In 2026 bedraagt die 172,70 euro per maand. Dat is 110 procent van de gemiddelde zorgpremie, een opslag van 10 procent als prikkel om de situatie te regulariseren. Ter vergelijking: de gemiddelde nominale zorgpremie lag in 2026 rond de 157 euro per maand bij de meeste grote verzekeraars.
Die premie van 172,70 euro per maand haalt het CAK op via de zogenoemde bronheffing: je werkgever of de uitkeringsinstantie (UWV, gemeente, SVB) houdt het bedrag direct in op je loon of uitkering. Je ziet het dus niet meer op je rekening langskomen. Ben je zelfstandig ondernemer zonder werkgever, dan int het CAK de premie via een andere route, mogelijk via de Belastingdienst.
Let op: je betaalt via het CAK geen zorgtoeslag meer rechtstreeks. Als je recht hebt op zorgtoeslag, wordt die verrekend via het CAK-systeem. In de praktijk gaat er dus minder van je nettoloon af dan de 172,70 euro suggereert, mits je zorgtoeslag krijgt.
Je blijft verzekerd, maar wat dekt de polis nog?
Een vraag die veel wanbetalers hebben: word ik nog gewoon geholpen bij de huisarts of het ziekenhuis? Het antwoord is ja. Je wettelijke basisverzekering blijft volledig van kracht, ook als je in de wanbetalersregeling zit. Je hebt recht op dezelfde zorg als iedereen: huisartsbezoeken, ziekenhuisopnames, medicijnen die in het basispakket vallen.
Wat je mogelijkerwijs kwijtraakt, is de aanvullende verzekering. Veel verzekeraars mogen de aanvullende polis opzeggen als er sprake is van een substantiele betalingsachterstand. Tandartszorg, fysiotherapie buiten het basispakket en andere aanvullende vergoedingen kunnen daarmee wegvallen. Dat is een extra reden om snel actie te ondernemen als je een betalingsachterstand merkt: het aanvullende deel is lastiger terug te krijgen.
Ook het eigen risico verandert niet. Je gewone wettelijke eigen risico van 385 euro in 2026 geldt onverminderd. Zorgkosten die je maakt terwijl je in de wanbetalersregeling zit, worden gewoon afgerekend met dat eigen risico.
Hoe kom je uit de wanbetalersregeling?
Uitstappen uit de wanbetalersregeling kan, maar vereist actie op twee fronten. Eerst moet je de lopende premie aan het CAK voldoen, wat doorgaans al automatisch loopt via bronheffing. Maar dan ben je er nog niet: de openstaande schuld bij je verzekeraar uit de periode voor de CAK-aanmelding blijft bestaan en die moet je apart regelen.
Je hebt hiervoor een aantal opties:
- Betalingsregeling treffen met je verzekeraar voor de openstaande schuld. De meeste verzekeraars werken mee, zeker als je aannemelijk kunt maken dat je nu structureel betaalt via het CAK.
- Stabilisatieperiode aanvragen: je verzekeraar kan je voorlopig afmelden bij het CAK voor maximaal 8 maanden als jullie een stabilisatieakkoord sluiten. Dat geeft lucht om de rest van je schulden te ordenen.
- Schuldhulpverlening inschakelen via je gemeente. Gemeenten zijn wettelijk verplicht hulp aan te bieden. Kijk op Nibud.nl of neem contact op met het Juridisch Loket voor gratis advies.
Als je verzekeraar akkoord gaat met een betalingsregeling en de schuld is (grotendeels) ingelost, meldt hij je af bij het CAK. Je gaat dan terug naar de normale premiebetaling rechtstreeks aan de verzekeraar. Dat proces duurt gemiddeld een paar maanden. Wacht niet tot het vanzelf gaat: de afmelding bij het CAK gebeurt niet automatisch, je moet er actief achteraan.
Wat als je geen loon of uitkering hebt?
De bronheffingsroute werkt als je een werkgever of uitkeringsinstantie hebt. Maar wat als je geen regelmatig inkomen hebt, zelfstandig bent of in een bijzondere situatie zit? Dan int het CAK de premie op een andere manier, soms via de Belastingdienst of via een incassobureau dat namens het CAK werkt.
Ben je ZZP-er of ondernemer zonder vast inkomen, dan kan de invordering ingewikkelder zijn. Het CAK kan in die gevallen ook beslag leggen op bezittingen of bankrekeningen als de schuld oploopt. Het is dan des te belangrijker om tijdig contact op te nemen en een regeling te treffen. Het CAK heeft een eigen klantenservice en werkt ook samen met schuldhulpverleners.
Mensen zonder enig inkomen of in de bijstand zitten soms in een grijs gebied: de gemeente betaalt in sommige gevallen de zorgpremie namens hen, afhankelijk van de situatie en de gemeente. Informeer bij je sociale dienst of dat bij jou van toepassing is. Kijk ook op Rijksoverheid.nl voor de actuele informatie over betalingsverplichtingen.
Voorkomen is beter: vroeg signaleren en handelen
De wanbetalersregeling is bedoeld als vangnet, niet als straf. Maar het is een vangnet met prikkels: hogere premie, schuld die blijft staan, mogelijke opzegging van de aanvullende polis. Wie het kan, doet er goed aan om voor de aanmelding bij het CAK zelf contact op te nemen met de verzekeraar.
De meeste verzekeraars bieden bij financiele problemen een betalingsregeling aan van 2 tot 6 maanden zonder extra kosten. Dat is de lichtste variant en voorkomt de escalatie naar het CAK. Veel mensen schamen zich en nemen geen contact op, waarna de situatie onnodig verslechtert.
Heb je meerdere schulden tegelijk, dan is geintegreerde schuldhulpverlening bijna altijd de slimste route. Gemeenten zijn verplicht binnen 4 weken een eerste gesprek te plannen. In de praktijk duurt het soms wat langer, maar begin er vroeg mee. Zie ook de informatie van de Consumentenbond over je rechten bij betalingsachterstand.
Een bijzondere situatie is die van mensen met een collectieve zorgverzekering via de gemeente. Gemeenten bieden minima vaak een collectief pakket aan met lagere premies. Als je daarvoor in aanmerking komt maar er nog geen gebruik van maakt, kan dat je maandlast flink verlagen en het risico op betalingsachterstanden verminderen. Lees meer over dit soort opties in onze categorie zorgverzekering en premies en fiscale aftrek.
De wanbetalersregeling is complex maar niet uitzichtloos. Wie de stap zet om hulp te zoeken, merkt bijna altijd dat er meer mogelijkheden zijn dan gedacht. Het begint met weten hoe het systeem werkt, zodat je gerichter actie kunt ondernemen.
Veelgestelde vragen
Wat is de bestuursrechtelijke premie in 2026?
De bestuursrechtelijke premie die het CAK in 2026 int voor wanbetalers bedraagt 172,70 euro per maand. Dat is 110 procent van de gemiddelde nominale zorgpremie. Het bedrag wordt automatisch ingehouden op je loon of uitkering via bronheffing. Heb je recht op zorgtoeslag, dan wordt die verrekend, zodat je netto minder betaalt dan het brutobedrag suggereert.
Ben ik nog verzekerd als ik wanbetaler ben?
Ja, je basisverzekering blijft volledig geldig. Je hebt recht op alle zorg die het basispakket dekt: huisarts, ziekenhuis, medicijnen. Wat je mogelijk kwijtraakt is de aanvullende verzekering, die de verzekeraar bij structurele achterstand mag opzeggen. Je gewone wettelijke eigen risico van 385 euro in 2026 blijft ook gewoon van toepassing.
Hoe lang duurt het voor ik bij het CAK word aangemeld?
De verzekeraar meldt je aan bij het CAK nadat je zes maanden premieachterstand hebt. Die zes maanden hoeven niet aaneengesloten te zijn; het kan ook gaan om de cumulatieve waarde van zes maandpremies. De verzekeraar moet je vooraf schriftelijk waarschuwen. Na aanmelding bij het CAK begint de bronheffing doorgaans binnen een paar weken.
Hoe kom ik uit de wanbetalersregeling?
Je moet twee dingen regelen: de lopende premiebetalingen via het CAK (die vaak al automatisch lopen via bronheffing) en de openstaande schuld bij je verzekeraar. Als je een betalingsregeling treft met de verzekeraar voor de historische schuld, kan hij je voorlopig of definitief afmelden bij het CAK. Gemeentelijke schuldhulpverlening kan hierbij helpen als de schuld te hoog is om zelf te regelen.
Kan ik van zorgverzekeraar wisselen als ik wanbetaler ben?
Nee, zolang je in de wanbetalersregeling bij het CAK zit, kun je niet overstappen naar een andere zorgverzekeraar. De CAK-registratie is gekoppeld aan je burgerservicenummer en volgt je. Overstappen is pas mogelijk nadat je bent afgemeld bij het CAK, wat alleen gebeurt als de schuld is geregeld en de lopende premies zijn voldaan.
Wat als ik geen inkomen of werkgever heb?
Zonder werkgever of uitkering kan het CAK de premie niet via bronheffing innen. In dat geval worden andere incassomethoden gebruikt, waaronder invordering via de Belastingdienst of civielrechtelijk beslag. Zit je in de bijstand, neem dan contact op met je gemeente; sommige gemeenten betalen de zorgpremie namens bijstandsgerechtigden rechtstreeks aan de verzekeraar, zodat de wanbetalersroute wordt omzeild.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
