Stel je voor: je partner overlijdt plotseling. Naast het verdriet komt er een financiële schok. Je dacht misschien dat de overheid via de Algemene nabestaandenwet (Anw) een uitkering zou uitbetalen, maar de kans is groot dat jij daar geen recht op hebt. De Anw stelt namelijk strenge eisen, en de meeste Nederlanders onder de 65 die hun partner verliezen, vallen buiten de boot. Het inkomensgat dat dan ontstaat, kan fors zijn — en een ANW-hiaatverzekering is er precies op gemaakt om dat gat te dichten.
In 2026 is de relevantie van dit onderwerp groter dan ooit. Pensioenfondsen herzien hun regelingen door de Wet toekomst pensioenen (Wtp), en bij meerdere fondsen verandert of vervalt de ANW-hiaatdekking. Wie nu niet actief nadenkt over de financiële bescherming van zijn of haar partner, kan voor een onaangename verrassing komen te staan.
Wat is de Algemene nabestaandenwet eigenlijk?
De Anw is een volksverzekering die in 1996 de vroegere Algemene weduwen- en wezenwet (AWW) verving. Waar de AWW automatisch recht gaf aan elke weduwe of weduwnaar, stelde de Anw vanaf dag één strenge voorwaarden. De overheid wilde de uitkering beperken tot mensen die echt niet zelfstandig konden voorzien in hun levensonderhoud.
Om in 2026 recht te hebben op een Anw-nabestaandenuitkering, moet je aan één van de volgende voorwaarden voldoen: je verzorgt een eigen kind, pleegkind of stiefkind jonger dan 18 jaar, of je bent voor ten minste 45 procent arbeidsongeschikt. Daar bovenop geldt een inkomenstoets: wie zelf inkomen of een uitkering heeft, ziet de Anw-uitkering (deels) verrekend worden. De vrijlating in 2026 bedraagt 50 procent van het wettelijk minimumloon, plus een derde van het meerdere. Arbeidsgerelateerde uitkeringen zoals WIA of WW worden volledig verrekend.
De maximale Anw-uitkering bedraagt in 2026 bruto €1.668,49 per maand (exclusief vakantiegeld van €128,18). Klinkt niet slecht, totdat je beseft dat de meeste nabestaanden er simpelweg geen recht op hebben. Mensen die zijn geboren vóór 1950 en op 1 juli 1996 al getrouwd waren, vielen weliswaar lange tijd onder een overgangsregeling — maar die groep krimpt ieder jaar verder.
Wie heeft géén recht op Anw-uitkering?
De praktijk is nuchter: als jij en je partner allebei werken, jullie kinderen ouder zijn dan 18, en jullie beiden gezond zijn, heeft de langstlevende partner in vrijwel geen enkel scenario recht op een Anw-uitkering. Dat geldt voor een enorme groep Nederlanders. Stellen zonder kinderen, stellen waarvan de kinderen al het huis uit zijn, en tweeverdieners zonder arbeidsongeschiktheid — ze vallen allemaal buiten de ANW-dekking.
Het inkomensgat is dan reëel. Een partner die stopt met werken om de kinderen op te vangen, of die parttime werkt en rekende op het inkomen van de ander, raakt plotseling een groot deel van het maandinkomen kwijt. Zelfs als de langstlevende partner fulltime werkt, veranderen de vaste lasten — hypotheek, kinderopvang, levensonderhoud — niet van de ene op de andere dag.
Wat doet een ANW-hiaatverzekering?
Een ANW-hiaatverzekering springt in op het moment dat je partner overlijdt en jij geen of onvoldoende Anw-uitkering ontvangt. De verzekering keert maandelijks een bedrag uit aan jouw nabestaande, totdat die de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt (in 2026 is dat 67 jaar). Het gaat dus niet om een eenmalige som, maar om een maandelijks inkomen dat de nabestaande financieel op de been houdt.
De verzekerde som sluit doorgaans aan bij het maximale Anw-bedrag. Per 1 januari 2026 is dat afgestemd op 70 procent van het referentieminimumloon. Veel fondsen verhogen de verzekerde som automatisch mee als de ANW-bedragen indexeren. Het doel is simpel: de nabestaande ontvangt maandelijks een bedrag dat het ontbrekende Anw-inkomen compenseert.
De verzekering eindigt zodra de nabestaande zelf de AOW-leeftijd bereikt, een nieuwe relatie aangaat (trouwt, geregistreerd partnerschap of gaat samenwonen), of eerder overlijdt. Let op dat dit ook geldt voor de overheids-Anw: een nieuwe partner betekent einde uitkering.
Via werkgever of pensioenfonds: zo werkt het in de praktijk
Verreweg de meeste ANW-hiaatverzekeringen lopen via de werkgever of het bedrijfstakpensioenfonds. Als jouw werkgever is aangesloten bij een pensioenfonds dat een ANW-hiaatregeling aanbiedt, kun je je als werknemer aanmelden. De premie wordt dan maandelijks op je salaris ingehouden. Bij veel fondsen betaalt de werkgever ook een deel, vaak 30 procent van de premie.
De premie is afhankelijk van je leeftijd en het fonds. Als richtlijn: jongere deelnemers betalen aanzienlijk minder dan oudere deelnemers, omdat de kans op overlijden vóór de AOW-leeftijd lager is. Bij het HiBiN-fonds (bouwmaterialenhandel) bijvoorbeeld zijn de premies voor 2026 vastgesteld en gepubliceerd op leeftijdscategorieën. Bij het SPW-fonds (woningcorporaties) is de verzekering per 1 januari 2027 afgeschaft vanwege de overgang naar de nieuwe pensioenregeling onder de Wtp.
Dit laatste is een serieus aandachtspunt in 2026. Door de invoering van de Wet toekomst pensioenen herzien veel fondsen hun collectieve regelingen. Controleer bij jouw pensioenfonds of de ANW-hiaatdekking na 2025 nog actief is, en wat er verwacht wordt van jou als deelnemer.
Individueel afsluiten: wanneer is dat nodig?
Niet iedereen heeft toegang tot een collectieve ANW-hiaatregeling. Zelfstandigen, mensen die werken bij een werkgever zonder pensioenfonds, of mensen van wie het pensioenfonds de regeling heeft stopgezet, moeten zelf op zoek naar dekking. Individueel een ANW-hiaatverzekering afsluiten is mogelijk bij meerdere verzekeraars, maar de premie is doorgaans hoger dan bij een collectieve regeling — dat komt omdat de risicodeling bij een collectieve groep groter is.
Een alternatief is een gewone overlijdensrisicoverzekering. Het verschil is cruciaal: een overlijdensrisicoverzekering keert een eenmalig kapitaal uit bij overlijden, terwijl de ANW-hiaatverzekering een maandelijkse aanvulling biedt. Voor veel huishoudens is de overlijdensrisicoverzekering flexibeler: de nabestaande ontvangt een bedrag ineens en kan zelf bepalen hoe dat ingezet wordt — hypotheek aflossen, beleggingen aanvullen, of maandelijks opnemen. Wie liever zekerheid heeft over een vaste maandelijkse aanvulling zonder beheersverantwoordelijkheid, kiest voor de ANW-hiaatverzekering.
Een handige vergelijking:
| Kenmerk | ANW-hiaatverzekering | Overlijdensrisicoverzekering |
|---|---|---|
| Uitkering | Maandelijks bedrag | Eenmalig kapitaal |
| Looptijd | Tot AOW-leeftijd nabestaande | Vaste looptijd (bv. 20 jaar) |
| Doel | Anw-gat aanvullen | Vrij besteedbaar |
| Premiehoogte | Leeftijdsafhankelijk, stijgt met de jaren | Vast of dalend gedurende looptijd |
| Collectief mogelijk | Ja, via werkgever/pensioenfonds | Ja, maar ook individueel |
Voor wie is een ANW-hiaatverzekering het meest relevant?
De verzekering is het meest waardevol voor gezinnen met jonge kinderen, en in het bijzonder voor gezinnen waarbij één partner de hoofdkostwinner is en de ander parttime werkt of thuisblijft voor de kinderen. Als de hoofdkostwinner overlijdt, heeft de achterblijvende partner — die misschien slechts een klein inkomen heeft — een direct en structureel inkomensgemis. De ANW-hiaatverzekering biedt dan maandelijkse zekerheid tot aan de eigen AOW.
Ook voor tweeverdieners met een hypotheek is de verzekering het overwegen waard. Hoewel beide partners inkomen hebben, is het verlies van één inkomen bij een forse hypotheek heel pijnlijk. Een maandelijkse aanvulling kan het verschil maken tussen het behouden of moeten verkopen van het huis.
Mensen zonder kinderen en met een stabiel eigen inkomen hebben doorgaans minder behoefte aan deze specifieke verzekering. Zij zijn beter af met een overlijdensrisicoverzekering die aansluit op de resterende hypotheekschuld of de gewenste financiële buffer. Meer over de afweging lees je bij de premies en fiscale aftrek van levensverzekeringen.
Premie en fiscale behandeling in 2026
De premie voor een ANW-hiaatverzekering is afhankelijk van leeftijd, geslacht (in de meeste collectieve regelingen niet meer onderscheidend door Europese wetgeving) en het fonds of de verzekeraar. Als vuistregel: een 35-jarige betaalt bij een collectieve regeling doorgaans tussen de €5 en €15 per maand; een 55-jarige kan oplopen tot €40 of meer, afhankelijk van de regeling.
Fiscaal valt de ANW-hiaatverzekering wanneer die via de werkgever loopt onder de werkkostenregeling, waarbij de werkgeversbijdrage onbelast is. Een individueel afgesloten polis valt in de meeste gevallen in box 1 of box 3, afhankelijk van de polisstructuur. Raadpleeg hiervoor een financieel adviseur of kijk op de website van de Rijksoverheid over de Anw.
Een belangrijke tip: controleer of de premie die je betaalt via je pensioenfonds ook daadwerkelijk ANW-hiaatdekking insluit, of dat het louter partnerpensioen betreft. Dat zijn twee verschillende dekkingen met een ander doel. Partnerpensioen is levenslang (of tot een bepaald bedrag), terwijl ANW-hiaatdekking stopt bij de AOW. Meer informatie over de Anw-voorwaarden en bedragen vind je op de website van de SVB.
Als je twijfelt of jouw huidige dekking voldoende is, kun je ook gebruikmaken van de vergelijkings- en dekkingstools op deze site om snel inzicht te krijgen in je situatie.
De ANW-hiaatverzekering is geen spectaculair product, maar voor het juiste gezin op het juiste moment een onmisbare polis. Met de veranderingen die de Wet toekomst pensioenen in 2026 en 2027 teweegbrengt, is nu het perfecte moment om je eigen situatie te checken: heb je via je werkgever dekking, en loopt die door? Of moet je zelf actie ondernemen? Een paar minuten navragen bij je pensioenfonds of financieel adviseur kan je partner later honderden euro’s per maand aan inkomensverlies besparen.
Veelgestelde vragen
Heeft mijn partner automatisch recht op een Anw-uitkering als ik overlijd?
Nee, dat is een hardnekkig misverstand. De Algemene nabestaandenwet stelt strenge eisen: je partner heeft alleen recht op een uitkering als er een kind onder de 18 jaar in huis is, of als je partner voor minimaal 45 procent arbeidsongeschikt is. Zijn jullie allebei gezond, zijn de kinderen ouder dan 18 of zijn er geen kinderen, dan is er géén recht op Anw. Bovendien wordt eigen inkomen of een uitkering verrekend met de Anw — zo kan de uitkering alsnog nihil zijn.
Wat is het verschil tussen ANW-hiaatdekking en partnerpensioen?
Partnerpensioen is een levenslange uitkering die je partner ontvangt bij jouw overlijden, gebaseerd op je opgebouwde pensioenrechten. ANW-hiaatdekking is tijdelijk: het vult specifiek het gat op dat ontstaat doordat je partner geen of onvoldoende Anw-uitkering van de overheid krijgt, en stopt zodra je partner de AOW-leeftijd bereikt (67 jaar in 2026). Ze vullen elkaar aan, maar zijn geen synoniemen.
Moet ik kiezen tussen een ANW-hiaatverzekering of een overlijdensrisicoverzekering?
Dat hoeft niet — ze kunnen naast elkaar bestaan en verschillende doelen dienen. De overlijdensrisicoverzekering keert een eenmalig kapitaal uit, waarmee je partner de hypotheek kan aflossen of een financiële buffer kan opbouwen. De ANW-hiaatverzekering biedt een maandelijkse aanvulling om structureel inkomensverlies op te vangen. Voor gezinnen met jonge kinderen en een lopende hypotheek is een combinatie van beide soms de meest solide oplossing.
Wat gebeurt er met mijn ANW-hiaatdekking als mijn pensioenfonds stopt met de regeling?
Meerdere pensioenfondsen stoppen hun ANW-hiaatregeling vanwege de overgang naar de nieuwe pensioenregeling onder de Wet toekomst pensioenen. Zodra de collectieve dekking wegvalt, heb je zelf de keuze: een individuele ANW-hiaatverzekering afsluiten bij een verzekeraar, of kiezen voor een overlijdensrisicoverzekering als alternatief. Controleer tijdig wat jouw fonds besloten heeft — dat kan het verschil zijn tussen wel en geen dekking na 2026.
Hoeveel kost een ANW-hiaatverzekering per maand?
De premie hangt sterk af van je leeftijd en de regeling. Bij een collectieve werkgeversregeling betaalt een 35-jarige doorgaans €5 tot €15 per maand; een 55-jarige kan tot €40 per maand of meer betalen. Individueel afsluiten is duurder dan collectief, omdat de risicodeling kleiner is. Vraag bij je pensioenfonds of werkgever naar de actuele leeftijdstarieven voor 2026.
Stopt de ANW-hiaatuitkering als mijn partner hertrouwt of gaat samenwonen?
Ja. Net als bij de overheids-Anw vervalt de uitkering uit een ANW-hiaatverzekering zodra de nabestaande een nieuwe relatie aangaat — of dat nu trouwen, een geregistreerd partnerschap of officieel samenwonen is. Dat geldt ook voor de uitkering van de SVB: een nieuwe partner wordt gezien als een nieuwe financiële situatie waarvoor geen aparte dekking meer nodig is.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
