Stel je voor: je hebt jaren gewerkt aan je bedrijf, je hebt personeel, een gezin en een hypotheek. Dan val je plotseling uit door een burn-out of een ernstige rughernia. Wie betaalt dan jouw rekeningen? Voor werknemers regelt de WIA dat na twee jaar ziekte. Voor ondernemers — of je nu ZZP bent of een MKB-bedrijf met personeel runt — is er niets vanzelfsprekends. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is dan ook geen luxe, maar een fundament.
In 2026 staat de AOV-markt voor ondernemers op een kruispunt. Het kabinet heeft begin maart 2026 het wetsvoorstel voor de Wet BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) ingediend, met als streefdatum 1 januari 2030 voor inwerkingtreding. Dat klinkt ver weg, maar de impact op de verzekeringsmarkt is al nu merkbaar. In dit artikel lees je wat jij als ondernemer in 2026 concreet moet regelen, wat het verschil is tussen individueel en collectief, en wanneer de Wet BAZ voor jou relevant is.
Wat dekt een AOV precies?
Een arbeidsongeschiktheidsverzekering keert een maandelijks bedrag uit als je door ziekte of een ongeluk (tijdelijk of permanent) niet meer kunt werken. De hoogte van de uitkering is afhankelijk van je verzekerd dagbedrag, de wachttijd die je gekozen hebt (veelal 30, 60 of 180 dagen), en de uitkeringsduur (tot je pensioenleeftijd of voor een vaste termijn).
Bij de meeste AOV-polissen geldt de zogenoemde beroepsarbeidsongeschiktheid: je bent verzekerd als je jouw specifieke beroep niet meer kunt uitoefenen, ook als je theoretisch gezien ander werk zou kunnen doen. Dat is een stuk gunstiger dan een regeling op basis van gangbare arbeidsongeschiktheid, waarbij de verzekeraar kijkt naar wat je in theorie nog wel kunt. Let hierop bij het vergelijken van polissen — het zit verstopt in de kleine letters, maar het verschil kan tienduizenden euro’s per jaar betekenen.
De meeste verzekeraars hanteren als maximum 80 procent van je inkomen, of soms 90 procent van de winst uit onderneming. Je mag de AOV-premie als ondernemer volledig aftrekken van je belastbaar inkomen in box 1, wat netto een behoorlijk voordeel geeft: afhankelijk van je belastingschijf betaal je effectief 37,3 of 49,5 procent minder dan de brutopremie.
ZZP versus MKB-ondernemer met personeel: andere behoeften
ZZP-ers en MKB-ondernemers met personeel hebben wezenlijk andere risicoprofielen. Een ZZP-er zonder medewerkers heeft geen vervangingsinkomsten vanuit de firma — als jij uitvalt, valt de omzet weg. Voor deze groep is een persoonlijke AOV met een relatief korte wachttijd (30 of 60 dagen) en een hoog verzekerd bedrag het meest logisch. Gemiddeld kost een AOV voor een ZZP-er of solistisch ondernemer in 2026 ongeveer 260 euro bruto per maand, maar dat varieert sterk per leeftijd, beroepsklasse en de gekozen dekking.
Een MKB-ondernemer met personeel heeft deels andere overwegingen. Ten eerste loop je als directeur-grootaandeelhouder (DGA) zelf ook het risico op inkomensverlies. Ten tweede ben je als werkgever verantwoordelijk voor de loondoorbetalingsverplichting van twee jaar bij ziekte van je medewerkers. Die verplichte loondoorbetaling is in feite al een vorm van AOV die je financiert — maar dan voor anderen. Voor de continuiteit van het bedrijf is het verstandig ook jezelf te verzekeren, zodat een langdurige afwezigheid van jou als sleutelpersoon niet het einde van de onderneming betekent.
Voor de juiste bedrijfsverzekeringen is het altijd raadzaam je situatie te laten toetsen door een onafhankelijk adviseur die de AFM-vergunning heeft om in verzekeringen te adviseren.
Collectieve AOV via de werkgever: voor wie en wat levert het op?
MKB-ondernemers met personeel kunnen een collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten voor hun medewerkers. Centraal Beheer en andere grote verzekeraars bieden dit al aan vanaf drie deelnemers. Dat is een aantrekkelijk personeelsvoordeel: medewerkers zijn verzekerd tegen inkomensverlies na de twee jaar loondoorbetaling door de werkgever, zonder dat ze zelf een dure individuele polis hoeven te sluiten.
De collectieve korting kan oplopen tot 10 a 15 procent ten opzichte van individuele polissen. Bovendien hoeven medewerkers bij collectieve regelingen doorgaans geen uitgebreide medische keuring te ondergaan, wat bij oudere of minder gezonde medewerkers grote voordelen heeft. De premie die de werkgever betaalt, is fiscaal aftrekbaar als bedrijfskosten. Let wel: de uitkering die een medewerker later ontvangt, is dan belast als loon.
Een collectieve AOV is ook interessant voor brancheverenigingen en ondernemersverenigingen: door gezamenlijk te verzekeren kunnen zelfs kleine bedrijven profiteren van collectieve voorwaarden. Controleer bij je branchevereniging of er al een regeling bestaat — dat bespaart flinke kosten. Bekijk ook de informatie van de Autoriteit Financiele Markten (AFM) over inkomensverzekeringen voor meer onafhankelijke vergelijkingscriteria.
De Wet BAZ: wat betekent dit voor jou als ondernemer?
De Wet BAZ — Wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen — is begin 2026 als wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. Op 7 april 2026 besloot de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid om het voorstel in reguliere behandeling te nemen. De beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2030, mede gekoppeld aan de EU-deadline rondom het Nationaal Herstel- en Veerkrachtplan.
De kern van de Wet BAZ: alle zelfstandigen zonder personeel (ZZP-ers) die niet via een andere weg voldoende verzekerd zijn, worden verplicht aangesloten bij een publieke basisverzekering. De premie bedraagt maximaal 5,4 procent van de winst, met een absoluut maximum van 171 euro bruto per maand. De wachttijd is twee jaar, wat betekent dat de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid niet gedekt zijn — je moet die periode zelf overbruggen. De uitkering bedraagt na die wachttijd 70 procent van het minimumloon.
Voor veel ZZP-ers met een gemiddeld inkomen is 70 procent van het minimumloon ruim onvoldoende om de vaste lasten te dekken. De Wet BAZ is dan ook een bodemvangnet, geen volwaardige vervanging van een individuele AOV. Wie een hoger inkomen wil beschermen, zal aanvullend privaat moeten blijven verzekeren. Bovendien geldt de Wet BAZ uitsluitend voor zelfstandigen; MKB-ondernemers met personeel vallen er buiten.
Zelfs vor wie de Wet BAZ straks verplicht is, blijft een aanvullende polis logisch — zeker vanwege de twee jaar wachttijd. De rijksoverheid publiceert actuele informatie over de voortgang van het wetsvoorstel. Houd die pagina in de gaten als je je voorbereidt op de inwerkingtreding.
Premievergelijking: wat betaal je in 2026?
Concrete premies voor een AOV hangen af van meerdere factoren: je leeftijd, beroepsklasse (hoe zwaarder het beroep, hoe hoger het risico), het verzekerd maandbedrag, de wachttijd en de uitkeringsduur. De onderstaande indicatieve vergelijking geeft een richtlijn voor een gezonde ondernemer van 40 jaar die 3.500 euro netto per maand wil verzekeren met een wachttijd van 30 dagen tot pensioenleeftijd 68:
| Type dekking | Geschatte brutopremie p/m | Nettopremie na aftrek (49,5%) |
|---|---|---|
| Individuele AOV beroepsarbeidsongeschiktheid | € 280 – € 380 | € 141 – € 192 |
| Collectieve AOV via werkgever (per medewerker) | € 180 – € 260 | Aftrekbaar als bedrijfskosten |
| Wet BAZ (publieke basisverzekering, max) | € 171 (max) | Aftrekbaar als premie volksverzekering |
De nettopremie van een individuele AOV kan bij de hogere belastingschijf dus flink dalen. Een ondernemer die 380 euro bruto per maand betaalt en in de 49,5%-schijf valt, betaalt effectief nog geen 200 euro netto. Over een jaar is dat 2.280 euro voor een bescherming die bij langdurige arbeidsongeschiktheid tienduizenden euro’s per jaar keert. Zie ook de pagina over premies en fiscale aftrek voor meer uitleg over de belastingvoordelen.
Veelgemaakte fouten bij AOV-keuze
Eén van de grootste fouten die ondernemers maken, is het kiezen van een te lange wachttijd om de premie te drukken. Een wachttijd van 180 dagen klinkt betaalbaar, maar betekent dat je een half jaar zonder inkomen moet zien te overbruggen. Heb je voldoende reserves om zes maanden van te leven? Zo niet, kies dan voor 30 of 60 dagen.
Een tweede valkuil is onderverzekering: de polis dekt slechts 1.500 euro per maand terwijl je vaste lasten 2.800 euro zijn. Reken je vaste lasten nauwkeurig door voor je een bedrag kiest, inclusief hypotheek of huur, zorgverzekering, pensioenopbouw en zakelijke kosten die doorgaan ook als je niet werkt.
Tot slot: veel ondernemers vergeten bij een polis te checken of psychische klachten meeverzekerd zijn. Burn-out en overspannenheid zijn inmiddels de nummer-een oorzaak van langdurige arbeidsongeschiktheid bij zelfstandigen. De meeste moderne polissen dekken dit, maar er zijn nog steeds producten op de markt met uitsluitingen voor psychische aandoeningen of een aparte eigen risicotermijn daarvoor. Het Nibud heeft een handig overzicht van wat je als zelfstandige financieel moet regelen bij ziekte.
Wanneer is een AOV niet nodig?
Er zijn situaties waarin een AOV minder urgent of zelfs overbodig is. Als DGA van een BV val je onder de Ziektewet als je jezelf als werknemer hebt aangemeld bij het UWV — dat is zeker de moeite waard om na te gaan. Bij een deeltijdonderneming naast een vaste baan ben je via de werkgever al verzekerd voor het werknemersdeel, en hoef je alleen het ondernemersdeel bij te verzekeren. En als je voldoende eigen vermogen hebt om meerdere jaren zonder inkomen te overbruggen — een paar ton vrij beschikbaar kapitaal — kun je er bewust voor kiezen het risico zelf te dragen.
Maar voor verreweg de meeste ondernemers in Nederland geldt: wie geen AOV heeft, gokt met het voortbestaan van zijn gezin en bedrijf. De kans dat je voor je 65e te maken krijgt met een periode van langdurige arbeidsongeschiktheid is groter dan velen denken — schattingen lopen uiteen, maar het CBS registreerde in 2025 dat ruim 1 op de 5 zelfstandigen ooit een periode van meer dan drie maanden arbeidsongeschikt is geweest.
De slimste zet in 2026 is om je AOV-behoefte nu te analyseren, voor de Wet BAZ in werking treedt en de markt opnieuw herprijst. Wie nu een goede polis sluit, zit vaak met vaste premieafspraken die ook na 2030 gelden — en heeft geen last van de medische herkeuring die bij nieuwe aanvragen standaard is. Raadpleeg een onafhankelijk adviseur met kennis van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en vergelijk minimaal drie offertes voor je een keuze maakt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een AOV en de Wet BAZ?
Een AOV is een private verzekering die je zelf afsluit bij een verzekeraar, met vrije keuze in dekking, wachttijd en uitkeringshoogte. De Wet BAZ (verwachte inwerkingtreding 2030) is een verplichte publieke basisverzekering voor ZZP-ers, met een maximale premie van 171 euro per maand en een uitkering van 70 procent van het minimumloon na twee jaar wachttijd. De Wet BAZ is een bodemvangnet; een aanvullende private AOV blijft voor de meesten noodzakelijk.
Kan ik als MKB-ondernemer met personeel een collectieve AOV afsluiten?
Ja, collectieve AOV-polissen zijn beschikbaar vanaf drie deelnemers. Ze zijn goedkoper dan individuele polissen (tot 15 procent korting), medische acceptatie is soepeler, en de premie is voor de werkgever aftrekbaar als bedrijfskosten. Grote aanbieders zijn onder andere Centraal Beheer, Nationale-Nederlanden en a.s.r. Vergelijk altijd de dekkingsomvang en of ook psychische klachten volledig meeverzekerd zijn.
Hoeveel van mijn AOV-premie is fiscaal aftrekbaar?
De volledige AOV-premie is aftrekbaar van het belastbaar inkomen in box 1, zolang de polis kwalificeert als inkomensvervangende verzekering. Afhankelijk van je belastingschijf bespaar je 37,3 of 49,5 procent van de brutopremie. Een premie van 300 euro bruto per maand kost je in de hoogste schijf netto nog geen 153 euro. Raadpleeg de Belastingdienst-pagina over AOV-aftrek voor ondernemers voor de exacte voorwaarden.
Wat is beroepsarbeidsongeschiktheid en waarom is het belangrijk?
Bij een polis op basis van beroepsarbeidsongeschiktheid ben je verzekerd als je jouw eigen beroep niet meer kunt uitoefenen — ook als je theoretisch gezien ander werk zou kunnen doen. Dit is gunstiger dan gangbare arbeidsongeschiktheid, waarbij de verzekeraar mag beoordelen of je andere functies kunt vervullen. Voor specialistische beroepen (chirurg, timmerman, advocaat) is beroepsarbeidsongeschiktheid essentieel; zonder die clausule kan een verzekeraar je uitkering weigeren omdat je in theorie elders werk zou kunnen vinden.
Wanneer moet ik mijn AOV afsluiten — voor of na de Wet BAZ?
Advies van verzekeringsadviseurs is consistent: sluit nu af, niet later. De Wet BAZ treedt pas in 2030 in werking, maar de markt anticipeert al. Bovendien: hoe jonger en gezonder je bent, hoe lager de premie. Bij een nieuwe aanvraag na 2030 kunnen medische keuringen strenger zijn, zeker als je in de tussentijd gezondheidsklachten hebt gehad. Wie nu een polis sluit, profiteert van de huidige acceptatiecriteria en vergrendelt de premie voor de looptijd.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
