Je hebt één medewerker ziek gemeld en meteen schiet de vraag door je hoofd: ben ik eigenlijk wel goed verzekerd en heb ik überhaupt een contract met een arbodienst? Als werkgever met personeel ben je namelijk wettelijk verplicht een bedrijfsarts of gecertificeerde arbodienst in te schakelen — niet pas als iemand uitvalt, maar structureel, als onderdeel van je arbobeleid. Toch heeft meer dan een kwart van de Nederlandse bedrijven dit basiscontract niet op orde, zo blijkt uit controles van de Inspectie SZW.
In dit artikel lees je precies wat de Arbowet van je eist, welke verplichte onderdelen er in het basiscontract moeten staan, hoe de keuze tussen de vangnetregeling en de maatwerkregeling werkt, en waarom een goede arbodienstverlening en een verzuim-ontzorgverzekering steeds vaker hand in hand gaan. Want wie die twee goed combineert, is als mkb’er véél beter af bij een langdurige ziekmelding.
Waarom een arbodienst wettelijk verplicht is
De Arbeidsomstandighedenwet — de Arbowet — verplicht iedere werkgever met tenminste één werknemer in dienst om zich bij te laten staan door deskundige ondersteuning op het gebied van gezond en veilig werken. Die ondersteuning moet je vastleggen in een basiscontract arbodienstverlening. Dit is geen advies maar een harde wettelijke verplichting die geldt ongeacht de omvang van je bedrijf.
De achterliggende gedachte is duidelijk: werkgevers hebben bij ziekteverzuim ingrijpende verplichtingen richting hun zieke werknemer en de Wet Verbetering Poortwachter. Die wet schrijft voor dat je als werkgever actief werkt aan re-integratie. Dat kan alleen als je een professional hebt die de werknemer medisch beoordeelt, het functioneren inschat en een Plan van Aanpak opstelt. Dat is de bedrijfsarts — en die mag uitsluitend voor je werken als er een geldig basiscontract ligt.
Ontbreekt dat contract of voldoet het niet aan de wettelijke eisen? Dan kan de Inspectie SZW direct een boete van €1.500 opleggen, zonder voorafgaande waarschuwing. Die boete loopt op als het contract meerdere verplichte onderdelen mist. Voor een klein mkb-bedrijf is dat een pijnlijk en volledig vermijdbaar verlies.
Wat het basiscontract minimaal moet bevatten
De Arbowet stelt vier verplichte onderdelen voor het basiscontract. Ontbreekt ook maar één van deze punten, dan voldoe je niet:
1. Toegang tot de bedrijfsarts. Iedere werknemer moet het recht hebben om de bedrijfsarts te raadplegen, ook zonder tussenkomst van de werkgever. Dit heet het open spreekuur. De bedrijfsarts mag niet sec als verlengstuk van de werkgever opereren — hij of zij heeft een onafhankelijke positie.
2. Second opinion. De werknemer heeft het recht om bij twijfel over het advies van de bedrijfsarts een second opinion te vragen bij een andere gecertificeerde bedrijfsarts. De kosten hiervan komen voor rekening van de werkgever.
3. Klachtenprocedure. Er moet een procedure zijn waarlangs werknemers klachten kunnen indienen over de arbodienstverlener of de bedrijfsarts.
4. Overleg en samenwerking. Het contract moet beschrijven hoe de bedrijfsarts overlegt met andere interne of externe deskundigen, zoals de preventiemedewerker of een arbeids- en organisatiedeskundige.
Daarnaast moet je als werkgever een preventiemedewerker aanstellen — een medewerker die intern aanspreekpunt is voor arbo-zaken. Bij bedrijven tot 25 medewerkers mag de directeur-eigenaar zelf die rol vervullen, mits hij of zij voldoende deskundig is.
Vangnetregeling of maatwerkregeling: wat past bij jou?
Je hebt als werkgever twee routes om aan de arboverplichtingen te voldoen:
Bij de vangnetregeling sluit je één contract met een gecertificeerde arbodienst. Die arbodienst levert een compleet pakket: bedrijfsarts, preventiemedewerking, RI&E-toetsing (de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie) en casemanagement bij verzuim. Je betaalt een vast tarief, doorgaans tussen de €150 en €250 per medewerker per jaar, afhankelijk van branche en bedrijfsgrootte. Dit is de meest gebruikte route voor het kleinbedrijf — overzichtelijk, alles onder één dak.
Bij de maatwerkregeling stel je zelf een netwerk samen van erkende specialisten: een zelfstandig bedrijfsarts, een afzonderlijke casemanager, een arbeids- en organisatiedeskundige. Je betaalt dan alleen voor de diensten die je daadwerkelijk afneemt, wat goedkoper kan uitpakken. Maar er is een belangrijke beperking: je mag alleen voor de maatwerkregeling kiezen als de cao dat toestaat én als je hierover schriftelijke afspraken maakt met de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT). Circa 80 procent van de mkb-bedrijven heeft geen OR of PVT, en die vallen dus automatisch in de vangnetregeling.
Wat je ook kiest, het basiscontract zelf is altijd verplicht. De maatwerkregeling is geen vrijstelling maar een alternatieve invulling van dezelfde wettelijke verplichtingen.
De RI&E: onderschat onderdeel van het basiscontract
Naast de begeleiding bij verzuim heeft de arbodienst of bedrijfsarts een tweede kerntaak: het toetsen van de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E). Je bent als werkgever verplicht een RI&E op te stellen die beschrijft welke risico’s er in je bedrijf zijn op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn. De gecertificeerde arbodeskundige toetst vervolgens of die inventarisatie volledig en betrouwbaar is.
Bedrijven tot en met 25 medewerkers die werken met een erkende RI&E-instrument mogen in bepaalde gevallen zonder toetsing werken, maar dit geldt niet altijd. Controleer via rie.nl welk instrument van toepassing is voor jouw branche. De Inspectie SZW controleert ook op de aanwezigheid en kwaliteit van de RI&E bij bedrijfsbezoeken.
De koppeling met je verzuimverzekering
Hier wordt het interessant voor werkgevers die nadenken over hun bedrijfsverzekeringen. In 2026 bieden de grote verzekeraars — waaronder a.s.r., Nationale Nederlanden, Interpolis en Avéro Achmea — steeds vaker een zogenoemde MKB verzuim-ontzorgverzekering aan. Dat is een verzuimverzekering waarbij arbodienstverlening door een gecertificeerde arbodienst (zoals ArboNed of Zorg van de Zaak) standaard inbegrepen is in het pakket.
Dat heeft twee grote voordelen voor de mkb’er. Ten eerste: je hoeft geen apart basiscontract meer af te sluiten bij een losse arbodienst — dat is al geregeld via de verzekeraar. Ten tweede: bij ziekte staat meteen een casemanager klaar die de Poortwachter-verplichtingen voor je coördineert. Dat zijn onder meer het opstellen van het Plan van Aanpak, de eerstejaarsevaluatie, het aanvragen van een deskundigenoordeel bij het UWV en het indienen van een WIA-aanvraag.
De premie voor zo’n ontzorgverzekering wordt in 2026 berekend als een percentage van de loonsom, met een minimum- en maximumtarief. Uit marktinformatie van begin 2026 blijkt dat de arbodienstverlening hierin veelal wordt berekend op circa 0,56% van de loonsom, met een minimum van €101 en een maximum van €202 per jaar voor het arbo-gedeelte. De totale premie voor de verzuimverzekering zelf ligt daar uiteraard bovenop en verschilt sterk per eigen risicotermijn en branche.
Vergelijk je dit met het apart inkopen van een arbocontract (gemiddeld €200 per medewerker per jaar bij de vangnetregeling) plus een losse verzuimverzekering, dan kan een gecombineerd pakket voordelig zijn. Bovendien verminder je de kans op een sanctie vanuit het UWV: wie de Poortwachter-procedure niet correct doorloopt, riskeert een loonsanctie van maximaal één extra jaar loondoorbetaling. Dat is een risico dat elk klein bedrijf moet kennen. Meer over de dekking van de verzuimverzekering zelf vind je in onze uitleg over de arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Waar let je op als mkb’er of zzp’er met personeel?
Ben je ondernemer met een klein team? Dan zijn dit de vijf punten die je in 2026 op orde moet hebben:
Basiscontract afgesloten? Check of je een geldig contract hebt met een gecertificeerde arbodienst of bedrijfsarts. Bewaar dit contract goed — de Inspectie SZW kan er om vragen. Heb je dat nog niet? Sluit het vandaag af. Een gecertificeerde arbodienst vind je via het register van de Stichting Normering Arbeid of controleer via rijksoverheid.nl.
Open spreekuur aantoonbaar geregeld? Kunnen jouw medewerkers daadwerkelijk zelfstandig contact opnemen met de bedrijfsarts? Dat moet niet alleen op papier staan, maar in de praktijk werken.
RI&E actueel? Een RI&E is niet eenmalig — bij grote veranderingen in je werkzaamheden of bedrijfsomvang moet je die bijwerken en opnieuw laten toetsen.
Koppeling met verzuimverzekering overwogen? Als je nog losse contracten hebt — apart arbocontract, apart verzuimverzekering — vergelijk dan of een ontzorgpakket beter past. Let bij vergelijken op de eigen risicotermijn (de periode die je zelf betaalt), het maximumdagloon en of Poortwachter-begeleiding inclusief is. Gebruik daarvoor de vergelijkingstools op deze site.
Zzp’er met personeel? Ook als je als zzp’er iemand in dienst hebt — ook via payroll — gelden dezelfde verplichtingen. Payrollbedrijven dragen vaak de formele werkgeversplichten over, maar check altijd contractueel wie verantwoordelijk is voor de arbodienstverlening.
Als mkb’er of starter is de verleiding groot om arboverplichtingen als administratieve rompslomp te zien. Maar de praktijk leert dat één langdurig zieke medewerker zonder goed georganiseerde arbodienst en verzuimverzekering een klein bedrijf in ernstige financiële problemen kan brengen. Twee jaar lang 70% van het loon doorbetalen terwijl de omzet tegenvalt — dat is een scenario dat met de juiste combinatie van contracten en verzekeringen volledig beheersbaar is.
Veelgestelde vragen
Is een arbodienst verplicht als je maar één medewerker hebt?
Ja. De Arbowet maakt geen uitzondering voor de omvang van je bedrijf. Zodra je één persoon in dienst hebt — ook parttime of via een tijdelijk contract — ben je verplicht een basiscontract af te sluiten met een gecertificeerde bedrijfsarts of arbodienst. De enige variatie zit in de uitvoering: bedrijven met minder dan 25 medewerkers mogen de directeur-eigenaar als preventiemedewerker aanwijzen, mits die voldoende deskundig is.
Wat is het verschil tussen een arbodienst en een bedrijfsarts?
Een gecertificeerde arbodienst is een organisatie met meerdere arbodeskundigen in huis: bedrijfsartsen, arbeids- en organisatiedeskundigen, veiligheidskundigen en arbeidshygiënisten. Een zelfstandige bedrijfsarts is een individuele arts die de medische begeleiding bij verzuim verzorgt. Bij de vangnetregeling werk je met een volledige arbodienst; bij de maatwerkregeling kun je een zelfstandig bedrijfsarts inschakelen en de overige specialisten afzonderlijk contracteren.
Wat kost een arbocontract gemiddeld in 2026?
Bij de vangnetregeling reken je op gemiddeld €150 tot €250 per medewerker per jaar, afhankelijk van branche, bedrijfsgrootte en het gekozen dienstenpakket. De maatwerkregeling kan goedkoper uitvallen omdat je alleen betaalt voor de diensten die je afneemt. Kies je voor een gecombineerde verzuim-ontzorgverzekering, dan zit de arbodienstverlening doorgaans inbegrepen en wordt ze verrekend als onderdeel van de totaalpremie.
Wat gebeurt er als ik geen basiscontract heb?
De Inspectie SZW kan zonder voorafgaande waarschuwing een directe boete opleggen van €1.500 voor het ontbreken van een basiscontract. Ontbreken er ook inhoudelijke onderdelen — zoals het open spreekuur of de second-opinion procedure — dan kan de boete oplopen. Daarnaast loop je het risico dat bij verzuim de re-integratieverplichting niet correct wordt nagekomen, wat het UWV kan sanctioneren met een verlengde loondoorbetalingsplicht van maximaal één jaar extra.
Is de arbodienst altijd inbegrepen bij een verzuimverzekering?
Niet altijd. Klassieke verzuimverzekeringen vergoeden alleen het loon maar regelen geen arbodienstverlening. De nieuwere MKB verzuim-ontzorgverzekeringen — aangeboden door onder andere a.s.r., NN en Avéro Achmea — combineren loonuitkering wél met verplichte arbodienstverlening via een vaste partner. Check dit altijd expliciet in de polisvoorwaarden voordat je tekent, zodat je niet met een dubbel contract zit of juist een gat hebt in je arbodekking.
Mag ik als zzp’er ook een arbodienst inschakelen voor mezelf?
Als zzp’er zonder personeel ben je niet verplicht een arbodienst in te schakelen — die verplichting geldt alleen voor werkgevers met werknemers. Wel kun je als zzp’er zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) afsluiten om je inkomen bij ziekte te beschermen. Zodra je als zzp’er iemand in dienst neemt, gelden de werkgeversverplichtingen uit de Arbowet ook voor jou.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
