Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ZZP: wat kost het en wat dekt het in 2026?

Als zelfstandige ondernemer of freelancer ben je je eigen baas — maar ook je eigen sociale zekerheidsnet. Als je door ziekte of een ongeluk tijdelijk of permanent niet kunt werken, valt je inkomen direct weg. Er is geen werkgever die doorbetaalt, geen WW en geen loondoorbetaling. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is daarom voor de meeste ZZP’ers geen luxe maar bittere noodzaak. En in 2026 is dat urgenter dan ooit: de overheid werkt aan een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ), die waarschijnlijk per 2030 ingaat.

Wat betaal je in 2026 voor een AOV, wat dekt het precies, en hoe verhoud je je alvast tot de komende verplichte regeling? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit, met concrete premiecijfers en keuzehulp voor jouw situatie.

Wat is een arbeidsongeschiktheidsverzekering en wie heeft het nodig?

Een AOV (arbeidsongeschiktheidsverzekering), ook wel beroepsongeschiktheidsverzekering of AOV voor ZZP genoemd, keert een maandelijks bedrag uit als je door ziekte, een ongeluk of psychische klachten niet meer (volledig) kunt werken. Het doel is simpel: je maandelijkse kosten blijven doorgaan, ook als je inkomen wegvalt.

Wie heeft een AOV nodig? In de eerste plaats iedere ZZP’er of freelancer zonder vast dienstverband. Maar ook dga’s (directeur-grootaandeelhouders) en andere zelfstandig ondernemers die buiten het werknemersverzekeringsstelsel vallen. Werknemers in loondienst zijn doorgaans meeverzekerd via de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen), die na twee jaar ziekte uitkeert. ZZP’ers moeten die bescherming zelf regelen.

Zonder AOV is het risico levensgroot: chronische rugklachten, burnout, een hartaandoening of zelfs een gebroken pols kan al weken of maanden uitval veroorzaken. Ruim 1 op de 3 zelfstandigen wordt ooit geconfronteerd met een periode van arbeidsongeschiktheid. De gemiddelde uitvalduur bij een ernstige aandoening is meer dan een jaar.

Wat kost een AOV voor ZZP’ers in 2026?

De premies voor een AOV lopen sterk uiteen, maar bieden ook ruimte om te sturen. Volgens vergelijkingsplatforms en premiecalculators uit begin 2026 betalen ZZP’ers gemiddeld tussen de 100 en 250 euro per maand, afhankelijk van leeftijd, beroep, dekking en wachttijd. Dat is 3% tot 8% van het gemiddelde ZZP-inkomen.

Concrete voorbeelden van premieverschillen in 2026:

• Een 30-jarige grafisch ontwerper met een verzekerd bedrag van 2.500 euro per maand en 30 dagen wachttijd betaalt gemiddeld 80 tot 120 euro per maand.
• Een 45-jarige aannemer in de bouw betaalt voor dezelfde dekking eerder 200 tot 350 euro per maand, vanwege het hogere fysieke risico.
• Voor een 35-jarige fotograaf toonde een vergelijking in 2026 een premieverschil van bijna 100 euro per maand tussen de duurste en de goedkoopste aanbieder — een verschil van meer dan 1.100 euro per jaar.

De premie is fiscaal aftrekbaar als bedrijfskosten (box 1 of in de aangifte als ondernemer), wat de netto kosten fors verlaagt. Bij een tarief van 37%, betaal je per saldo maar tweederde van de bruto premie. Dat maakt een AOV van 150 euro per maand netto slechts zo’n 100 euro.

Welke factoren bepalen je AOV-premie?

De hoogte van je premie wordt bepaald door een combinatie van persoonlijke en polisgebonden factoren. De belangrijkste:

• Leeftijd: hoe ouder je bent, hoe hoger het risico en dus de premie. Begin je op je 25e, dan profiteer je decennialang van een lage premie.
• Beroep: verzekeraars delen beroepen in risicoklassen. Een ICT-consultant zit in de laagste klasse; een dakdekker of stukadoor in de hoogste. Hogere risicoklasse = hogere premie.
• Verzekerd bedrag: hoe hoger het maandbedrag dat je wil verzekeren, hoe meer je betaalt. De meeste adviseurs raden aan minimaal 70% van je netto maandinkomen te verzekeren.
• Wachttijd: de periode na ziekmelding voordat de uitkering ingaat. Een korte wachttijd (14 of 30 dagen) is duurder dan een langere (90, 180 of 365 dagen). Als je een buffer hebt van 3 tot 6 maanden, kan een langere wachttijd de premie aanzienlijk drukken.
• Eindleeftijd: verzekerd tot 67 of tot 68 jaar kost meer dan tot 65. Maar eerder stoppen met de dekking vergroot het risico op een gat.
• Definitie van arbeidsongeschiktheid: sommige polissen keren uit als je je eigen beroep niet meer kunt uitoefenen (ruimere dekking), andere pas als je geen passende arbeid meer kunt doen (beperktere dekking). Het eerste is duurder maar geeft meer zekerheid.

Wil je een snel richtbedrag? Gebruik de AOV-rekenmachine om een eerste schatting te maken op basis van je situatie.

Eigen beroep of passende arbeid: een cruciale keuze

Een van de belangrijkste beslissingen bij een AOV is de definitie van arbeidsongeschiktheid. Er zijn in grote lijnen twee varianten:

Eigen-beroepsdefinitie: de verzekering keert uit als je jouw eigen beroep niet meer kunt uitoefenen. Een chirurg die door een tremor in de handen niet meer kan opereren, krijgt dus uitkering — ook al zou die persoon theoretisch nog als arts in een andere rol kunnen werken. Dit geeft de meeste zekerheid maar is ook duurder.

Passende-arbeiddefinitie: de verzekeraar kijkt of je nog een ander, passend beroep kunt uitoefenen. Als de chirurg hierboven als medisch adviseur of consulent aan de slag kan, keert de verzekering mogelijk niet uit. Dit is goedkoper, maar geeft minder zekerheid.

Voor de meeste zelfstandigen die hun inkomen sterk afhankelijk hebben van een specifieke vaardigheid of specialisatie, is de eigen-beroepsdefinitie verstandiger. Vergelijk meerdere offertes via AFM-erkende adviseurs om de polisvoorwaarden naast elkaar te leggen.

Wachttijd: kies slim op basis van je buffer

De wachttijd is de periode die je zelf overbrugt voordat de AOV-uitkering ingaat. Gangbare wachttijden zijn 14, 30, 60, 90, 180 of 365 dagen. Hoe langer de wachttijd, hoe lager de premie — maar ook hoe meer eigen reserve je nodig hebt.

Een vuistregel: als je 3 tot 6 maanden netto-inkomen als buffer hebt, kies dan voor een wachttijd van 90 tot 180 dagen. Dat kan de premie met 20% tot 40% verlagen ten opzichte van een wachttijd van 30 dagen. Heb je weinig buffer? Kies dan voor 30 dagen, ook al kost dat meer per maand. Het risico van een gat in je inkomen weegt zwaarder dan de premie.

Meer tips over het opbouwen van een financieel vangnet als ZZP’er vind je bij Nibud — ZZP en inkomen.

De komende verplichte AOV (BAZ): wat moet je weten?

In maart 2026 stuurde het kabinet het wetsvoorstel voor de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) naar de Tweede Kamer. De deadline voor de wetsbehandeling is 31 augustus 2026, mede vanwege EU-subsidievoorwaarden in het Herstel- en Veerkrachtplan.

De belangrijkste punten van de BAZ tot nu toe:

• De verplichte AOV gaat naar verwachting in op 1 januari 2030. Eerdere plannen voor 2027 zijn uitgesteld om de UWV en Belastingdienst voldoende implementatietijd te geven.
• De bruto premie bedraagt 5,4% van de winst, met een maximum van circa 171 euro per maand (gebaseerd op het minimumloon van 2025, wordt jaarlijks geindexeerd).
• De uitkering gaat naar de UWV en is gebaseerd op arbeidsongeschiktheid voor eigen of passende arbeid.
• ZZP’ers met een bestaande private AOV die beter is dan de BAZ, kunnen — onder voorwaarden — hun huidige polis behouden via een overgangsregeling.

Wat dit voor jou betekent: als je nu al een goede AOV hebt afgesloten, kan dat je helpen je huidige, vaak ruimere dekking te behouden na invoering van de BAZ. De peildatum voor de overgangsregeling wordt naar verwachting nog in 2026 bekendgemaakt. Informatie over de stand van zaken vind je op Rijksoverheid — verplichte AOV voor zelfstandigen.

Alternatieven en aanvullingen op de klassieke AOV

Naast de klassieke AOV zijn er varianten en alternatieven die in bepaalde situaties beter passen:

• Broodfonds: een collectief van ZZP’ers die elkaar ondersteunen bij arbeidsongeschiktheid. Goedkoper, maar met lagere uitkeringen en een maximum deelnemersduur van circa 24 maanden. Geschikt als aanvulling, minder als enige bescherming bij langdurige uitval.
• AOV opstap (instappolis): een beperkte, goedkopere polis — vaak interessant voor starters die nog niet het budget hebben voor een volledige AOV. Let op: de dekking is beperkter.
• Collectieve AOV via beroepsvereniging: sommige beroepsorganisaties bieden groepstarief-AOV aan. Voordeel: lagere premie door collectiviteitskorting, nadeel: minder maatwerk.
• Verzekerd inkomen aanvullen met arbeidsongeschikte: als je AOV een gat laat, kun je die aanvullen met een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor het eigen risico of een inkomensverzekering. Vergelijk via onze AOV-categorie voor meer opties.

Bekijk ook de vergelijkingstools van de Consumentenbond over AOV voor een onafhankelijk oordeel over aanbieders.

Zo kies je de juiste AOV in 5 stappen

Met zoveel variabelen kan het verwarrend zijn. Een praktisch stappenplan:

1. Bereken je benodigd verzekerd bedrag: tel je vaste lasten op (huur/hypotheek, boodschappen, verzekeringen, eventueel alimentatie) en zorg dat je AOV minimaal die kosten dekt bij volledige uitval.
2. Kies je wachttijd op basis van je buffer: 0 maanden spaargeld? Neem 30 dagen. 6 maanden of meer? Overweeg 180 dagen.
3. Vergelijk minimaal 3 offertes: gebruik een onafhankelijke verzekeringsadviseur of vergelijkingssite. Prijsverschillen van 100 euro per maand zijn heel normaal.
4. Lees de polisvoorwaarden op definitie van AO: eigen beroep of passende arbeid? Wat zijn de uitsluitingen? Zijn bestaande aandoeningen meegedekt?
5. Kijk naar het beoordelingssysteem: hoe beoordeelt de verzekeraar na 2 jaar of je nog steeds arbeidsongeschikt bent? Sommige verzekeraars zijn soepeler dan andere.

Een goede AOV is een investering in je toekomst en die van je gezin. Met premies die fiscaal aftrekbaar zijn, en de komende verplichte BAZ als extra stok achter de deur, is er geen beter moment dan nu om je dekking te regelen of te herzien. Vergelijk aanbieders, let op de kleine lettertjes, en kies een polis die echt past bij jouw beroep en financiele situatie.

Bekijk ook onze gidsen over premies en fiscale aftrek voor meer informatie over hoe je je verzekeringskosten slim aftrekt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een AOV en een WIA?

De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) is een verplichte werknemersverzekering voor mensen in loondienst. Als werknemer ben je automatisch meeverzekerd; na twee jaar ziekte kan je een WIA-uitkering aanvragen bij het UWV. ZZP’ers en zelfstandig ondernemers vallen hier buiten en moeten zelf een AOV afsluiten om vergelijkbare bescherming te krijgen. De AOV is een private verzekering, de WIA een publieke. Na invoering van de BAZ in 2030 krijgen ook ZZP’ers een verplichte basisverzekering via het UWV.

Hoeveel moet ik verzekeren met een AOV?

Een gangbare richtlijn is 70% tot 80% van je gemiddeld netto maandinkomen. Dat bedrag moet in elk geval je vaste maandlasten dekken: huur of hypotheek, boodschappen, zorgverzekering, eventuele leningen en gezinskosten. Houd er rekening mee dat de AOV-uitkering ook belast wordt in box 1 (als de premie aftrekbaar was). Bereken dus je nettobehoeve nauwkeurig, zodat je na belasting voldoende overhoudt.

Is de AOV-premie fiscaal aftrekbaar voor ZZP’ers?

Ja. Als ZZP’er met een eenmanszaak of VOF kun je de AOV-premie aftrekken als bedrijfskosten in je aangifte inkomstenbelasting (winst uit onderneming). Daarmee verlaag je je belastbare winst, wat netto een voordeel van 37% tot 49,5% oplevert afhankelijk van je inkomensniveau. Betaal je 150 euro per maand voor je AOV, dan kost je dat bij een tarief van 37% netto effectief zo’n 94 euro per maand. Informatie over de exacte fiscale werking vind je bij de Rijksoverheid.

Wat verandert er met de verplichte AOV (BAZ) in 2030?

De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) verplicht alle ZZP’ers en zelfstandigen om een basisverzekering af te sluiten via het UWV. De premie bedraagt 5,4% van de winst met een maximum van circa 171 euro per maand. Wie nu al een private AOV heeft die minimaal de BAZ-dekking biedt, kan die waarschijnlijk behouden via een overgangsregeling. De precieze peildatum wordt naar verwachting nog in 2026 bekendgemaakt. Tot die tijd is een eigen AOV afsluiten of behouden verstandig: zo heb je maximale keuze bij de overgang.

Kan ik een AOV afsluiten met een bestaande aandoening?

Dat hangt af van de verzekeraar en de aandoening. Bij gezondheidsklachten die relevant zijn voor je beroep, kan een verzekeraar die uitsluiten of een hogere premie rekenen. Sommige verzekeraars stellen meer vragen dan andere. Laat je goed adviseren door een onafhankelijk AOV-adviseur, want onjuiste informatie bij aanvraag kan leiden tot weigering van uitkering bij schade. Een medische keuring kan deel uitmaken van de aanvraagprocedure voor hogere verzekerde bedragen.

Is een broodfonds een goed alternatief voor een AOV?

Een broodfonds is een goedkoop en solidair alternatief, maar geen volwaardig alternatief voor een klassieke AOV. De uitkering uit een broodfonds is beperkt (vaak maximaal 1.500 euro per maand) en de duur is gelimiteerd tot circa 24 maanden. Bovendien tellen broodfondsuitkeringen in de BAZ-context waarschijnlijk niet mee voor de overgangsregeling. Een broodfonds werkt het best als aanvulling op een basisverzekering, of tijdelijk voor starters die nog geen budget hebben voor een volledige AOV.

Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.