Pensioen zelf aanvullen loont — zeker als je weet hoeveel je fiscaal mag aftrekken. Voor 2026 zijn de grenzen opnieuw omhooggegaan: de maximale jaarruimte bedraagt €35.589, de AOW-franchise staat op €19.172 en het aftrekpercentage is 30%. Dat zijn geen abstracte getallen, maar concrete handvatten waarmee je belastingvoordeel kunt omzetten in pensioenkapitaal.
Of je nu zzp’er bent zonder werkgeverspensioen, of werknemer die een pensioengat wil dichten: de fiscale regelgeving biedt twee sporen. Jaarruimte voor het lopende jaar, en reserveringsruimte voor gemiste jaren uit het verleden. Wie beide slim benut, kan in één aangifte tot €42.753 extra inleggen en aftrekken. Dit artikel legt de berekening stap voor stap uit.
Wat is jaarruimte en hoe werkt het in 2026?
Jaarruimte is het bedrag dat je in een bepaald jaar belastingvrij mag storten op een lijfrentespaarrekening, lijfrentebeleggingsrekening of lijfrenteverzekering. De premie die je inlegt, trek je af in box 1 — bij een marginaal tarief van 49,5% ontvang je dus bijna de helft terug via de Belastingdienst. Het kapitaal dat vervolgens groeit, wordt pas belast op het moment van uitkering, wanneer je tarief doorgaans lager is.
De hoogte van je jaarruimte hangt af van je inkomen, de AOW-franchise en het opgebouwde pensioen via je werkgever (de zogenaamde factor A). Voor 2026 gelden de volgende basisparameters:
- AOW-franchise: €19.172
- Aftrekpercentage: 30%
- Maximale jaarruimte: €35.589
- Maximaal toetsinkomen: €137.800
De jaarruimte 2026 gebruik je voor de aangifte inkomstenbelasting 2026, die je in het voorjaar van 2027 indient. Je mag de premie ook al in 2026 aftrekken als je hem in dat jaar daadwerkelijk betaalt. Meer uitleg over de exacte systematiek vind je op de website van de Belastingdienst.
De jaarruimteformule stap voor stap
De berekening van je jaarruimte volgt een vaste formule: Jaarruimte = 30% × premiegrondslag − 6,27 × factor A. De premiegrondslag is je bruto-inkomen minus de AOW-franchise van €19.172. De factor A is de pensioenaangroei die je in het vorige jaar bij een werkgever hebt opgebouwd.
Een concreet voorbeeld: stel je verdient €70.000 bruto en je factor A (uit het UPO van vorig jaar) bedraagt €2.000.
- Premiegrondslag: €70.000 − €19.172 = €50.828
- 30% van €50.828 = €15.248
- 6,27 × €2.000 = €12.540
- Jaarruimte: €15.248 − €12.540 = €2.708
Als zzp’er zonder werkgeverspensioen is factor A nul. Dan is de formule simpeler: 30% van je premiegrondslag, met een maximum van €35.589. Bij een inkomen van €137.800 of hoger bereik je dat plafond. Voor zzp’ers met een winst van €80.000 is de maximale aftrek 30% van (€80.000 − €19.172) = €18.248.
De factor A vind je op het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat je pensioenuitvoerder jaarlijks stuurt. Voor de jaarruimte 2026 gebruik je het UPO met peildatum 31 december 2025. Heb je geen UPO ontvangen? Vraag het op via je werkgever of pensioenfonds.
Reserveringsruimte: ongebruikte jaren inhalen
Heb je de afgelopen jaren je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan kun je die gemiste ruimte alsnog gebruiken via de reserveringsruimte. Dat is de opgestapelde, ongebruikte jaarruimte van de afgelopen tien jaar — dus 2016 tot en met 2025 voor de aangifte 2026.
In 2026 gelden twee maxima voor reserveringsruimte:
- €17.385 als je op 1 januari 2026 nog meer dan tien jaar verwijderd bent van je AOW-leeftijd
- €42.753 als je binnen tien jaar voor je AOW-leeftijd zit — als extra inhaalslag richting pensioen
Dat hogere bedrag is niet voor iedereen bereikbaar. Je reserveringsruimte is nooit meer dan de som van je daad werkelijk onbenutte jaarruimtes in die tien jaar. Had je elk jaar €1.000 aan jaarruimte maar stortte je niets? Dan is je reserveringsruimte €10.000 — ook al staat het wettelijk plafond hoger.
Om je reserveringsruimte te berekenen, heb je de aangiftes of aanslagen van de afgelopen tien jaar nodig. De Belastingdienst geeft via het Hulpmiddel lijfrentepremie in Mijn Belastingdienst inzicht in welke ruimte je hebt opgebouwd. Ook aanbieders zoals BrightPensioen bieden rekenhulpen aan.
Terugwentelen: premie betalen in 2026, aftrekken over 2025
Er is nog een derde mogelijkheid die veel mensen over het hoofd zien: terugwentelen. Als je je aangifte 2025 nog niet hebt ingediend (of herzien), kun je een lijfrentepremie die je in de eerste drie maanden van 2026 hebt betaald alsnog aftrekken in de aangifte 2025. De premie wordt dan ‘teruggewenteld’ naar het voorgaande belastingjaar.
Dat heeft twee voordelen: je benut de jaarruimte van 2025 die anders vervalt, en je ontvangt de teruggave mogelijk eerder. Let op: de premie moet dan vóór 1 april 2026 zijn betaald en je aangifte 2025 moet nog openstaan. Na indiening van de definitieve aanslag is terugwentelen niet meer mogelijk.
Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk financiël adviseur of de informatie op Nibud.nl. Zij kunnen helpen bepalen welk belastingjaar en welke ruimte het gunstigst is voor jouw situatie.
Jaarruimte versus reserveringsruimte: wat gebruik je wanneer?
In de praktijk is het slim om jaarruimte en reserveringsruimte in een vaste volgorde te benutten. Gebruik eerst de jaarruimte van het lopende jaar; die vervalt namelijk na tien jaar. De reserveringsruimte van 2016 vervalt bijvoorbeeld aan het einde van 2026 — als je die nu niet benut, is ze voor altijd weg.
| Type ruimte | Maximumbedrag 2026 | Terugkijkperiode | Vervalt |
|---|---|---|---|
| Jaarruimte | €35.589 | Huidig jaar | Na 10 jaar |
| Reserveringsruimte (onder 10 jr voor AOW) | €17.385 | 10 jaar terug | Oudste jaar eerst |
| Reserveringsruimte (binnen 10 jr voor AOW) | €42.753 | 10 jaar terug | Oudste jaar eerst |
Het is verstandig om elk jaar bij te houden hoeveel jaarruimte je hebt gebruikt en hoeveel er nog open staat. Wie dat niet bijhoudt, riskeert dat waardevolle aftrekruimte stilletjes verloopt. Sommige aanbieders van lijfrenteproducten sturen jaarlijks een overzicht; je kunt dit ook zelf uitrekenen via de Belastingdienst-pagina over lijfrentepremies aftrekken.
Wie profiteert het meest van lijfrenteaftrek?
De fiscale aftrek is het voordeligst voor mensen die in de hoogste belastingschijf vallen — 49,5% in 2026. Bij een inleg van €10.000 ontvang je dan €4.950 terug via de aangifte. Bij uitkering, als het inkomen lager is, betaal je bijvoorbeeld slechts 36,97% belasting. Het netto belastingvoordeel over de gehele looptijd kan dan 12 tot 15 procentpunt bedragen.
Maar ook mensen in het lagere tarief (36,97%) profiteren: ze stellen belastingbetaling uit en laten het geld ondertussen renderen. Combineer dat met een lange beleggingshorizon en een realistisch rendement van 5-7% per jaar, en de lijfrente wordt een serieus pensioeninstrument.
Zzp’ers zonder werkgeverspensioen hebben de meeste ruimte. Bij een winst van €100.000 is de premiegrondslag €80.828 en de maximale jaarruimte €24.248. Dat is een fors bedrag dat direct het box 1-inkomen verlaagt en dus ook de inkomstenbelastingaanslag.
Interne links voor meer context: lees ook over premies en fiscale aftrek en over levensverzekering en lijfrente op verzekering.veel.nl.
De AFM houdt toezicht op aanbieders van lijfrenteproducten en heeft nuttige informatie op afm.nl over het kiezen van een betrouwbare aanbieder. Doe altijd onderzoek voordat je een contract tekent: kijk naar kosten, rendementshistorie en de flexibiliteit van de uitkeringsdatum.
Wie dit jaar nog wil handelen, heeft tot 31 december 2026 de tijd om premie te betalen en af te trekken in de aangifte 2026. Wacht niet te lang: banken en verzekeraars hebben rond jaarafsluiting soms langere verwerkingstijden. Plan je storting ruim voor de jaarwisseling.
Veelgestelde vragen
Wat is de maximale jaarruimte in 2026?
De maximale jaarruimte in 2026 bedraagt €35.589. Dit bereik je alleen als je een toetsinkomen hebt van €137.800 of meer en geen pensioenaangroei via een werkgever (factor A = 0). Voor de meeste mensen ligt de feitelijke jaarruimte lager, afhankelijk van inkomen en factor A. De AOW-franchise van €19.172 wordt altijd eerst van het inkomen afgetrokken voordat het percentage van 30% wordt toegepast.
Hoe vind ik mijn factor A?
Factor A staat op het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat je elk jaar ontvangt van je pensioenfonds of pensioenverzekeraar. Voor de jaarruimteberekening 2026 gebruik je de factor A uit het UPO met peildatum 31 december 2025. Ben je zzp’er of heb je geen werkgeverspensioen opgebouwd in 2025? Dan is je factor A nul en hoef je niets in mindering te brengen op je jaarruimte.
Wat gebeurt er als ik mijn jaarruimte niet gebruik?
Ongebruikte jaarruimte verdwijnt niet meteen. Je kunt hem de komende tien jaar alsnog inzetten als reserveringsruimte. De jaarruimte van 2016 vervalt echter aan het einde van 2026. Wie nu niets doet, verliest dus de oudste opgebouwde ruimte permanent. Het loont om elk jaar te controleren welke jaarruimtes dreigen te verlopen en die zo snel mogelijk te benutten.
Kan ik jaarruimte en reserveringsruimte combineren?
Ja, dat kan. Je mag in hetzelfde jaar zowel je jaarruimte als je reserveringsruimte benutten. Combineer je beide, dan kun je afhankelijk van je situatie in 2026 tot €42.753 fiscaal aftrekken (bij het hogere reserveringsplafond). Gebruik wel eerst de oudste reserveringsruimte, want die vervalt het eerst. Laat je adviseren als de bedragen groot zijn, want een te hoge inleg heeft geen aftrekrecht en kan worden belast als onregelmatige handeling.
Is lijfrenteaftrek ook mogelijk na mijn AOW-leeftijd?
Ja. Sinds 1 januari 2023 mag je tot vijf jaar na je AOW-gerechtigde leeftijd blijven inleggen en aftrekken op een lijfrentepolis of -rekening. Dit geeft gepensioneerden die nog inkomsten hebben (bijvoorbeeld uit een eenmanszaak of freelancewerk) de mogelijkheid om belasting uit te stellen. De regels voor uitkering blijven ongewijzigd: uitkeringen worden belast als inkomen op het moment van ontvangst.
Hoe verschilt lijfrente van banksparen?
Lijfrente en banksparen zijn fiscaal gelijkgesteld: beide geven recht op jaarruimte- en reserveringsruimteaftrek. Het verschil zit in de uitvoering. Bij een lijfrenteverzekering dekt een verzekeraar ook het overlijdensrisico; bij banksparen blijft het saldo bij overlijden in de nalatenschap. Banksparen heeft doorgaans lagere kosten, terwijl de verzekering meer zekerheid biedt over de uitkeringstermijn. De keuze hangt af van je persoonlijke situatie en de wens voor nabestaandendekking.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
