Als zzp’er val je buiten de verplichte werknemersverzekeringen. Dat betekent: geen loondoorbetaling bij ziekte, geen automatische WIA-uitkering als je langdurig arbeidsongeschikt raakt. Je moet zelf iets regelen — maar wat? In 2026 heb je drie serieuze routes: de vrijwillige Ziektewet/WIA-verzekering bij het UWV, een private arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV), of deelname aan een broodfonds of schenkkring. Elk heeft een ander profiel, andere kosten en een andere zekerheid.
Bovendien staat Nederland op de drempel van een grote verandering: de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) is op 23 maart 2026 ingediend bij de Tweede Kamer en voorziet in een verplichte AOV voor alle zzp’ers per 1 januari 2030. De keuze die je nu maakt, heeft dus ook impact op de overgangsregeling die eraan komt. Genoeg reden om de drie opties grondig naast elkaar te leggen.
Route 1: de vrijwillige Ziektewet en WIA-verzekering bij het UWV
De meest over het hoofd geziene optie is de vrijwillige verzekering bij het UWV. Die staat open voor zzp’ers die vanuit loondienst of een uitkeringssituatie zijn gestart en zich binnen 13 weken na het einde van de verplichte verzekering aanmelden. Wie die deadline mist, kan niet meer instappen — dat is het grootste nadeel van deze route.
De premie voor de vrijwillige Ziektewet is voor 2026 vastgesteld op 10,50% van het verzekerd dagloon. Het maximale dagloon dat je kunt verzekeren bedraagt in 2026 € 304,25 bruto per dag. Op jaarbasis betekent dat een maximale premie van ruim € 8.000, maar wie zijn dagloon lager instelt, betaalt uiteraard minder. Administratiekosten rekent het UWV niet.
De dekking bestaat uit twee lagen: de Ziektewet betaalt uit bij ziekte gedurende maximaal 2 jaar (104 weken), daarna neemt de WIA het over als de arbeidsongeschiktheid blijft. Medische acceptatie is er niet: je wordt zonder gezondheidsverklaring toegelaten. Een groot voordeel als je een chronische aandoening of een belaste medische voorgeschiedenis hebt waardoor private verzekeraars je zouden weigeren of uitsluitingen opleggen.
Premies voor de vrijwillige verzekering zijn aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Zie ook de informatie op Rijksoverheid.nl over zzp en sociale zekerheid.
Route 2: een private arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
De private AOV is verreweg de meest flexibele optie. Je sluit hem af bij een commerciële verzekeraar — denk aan Nationale-Nederlanden, Centraal Beheer, Movir, Allianz of een van de tientallen andere aanbieders — en bepaalt zelf de dekking, de wachttijd en de uitkeringsduur. De premie hangt af van je leeftijd, beroep, het gewenste uitkeringsbedrag en de gekozen wachttermijn.
Uit vergelijkingen van begin 2026 blijkt dat een 35-jarige zzp’er in een kantoorgebonden beroep met een gewenste maandelijkse uitkering van € 2.500 en een wachttijd van 3 maanden gemiddeld € 105 tot € 200 per maand betaalt. Een 50-jarige in een zwaarder fysiek beroep kan oplopen tot € 400 of meer. De premie is aftrekbaar als ondernemerskosten.
Een belangrijk voerschot: bij een private AOV is er altijd medische acceptatie. Verzekeraars beoordelen je gezondheid vóór acceptatie en kunnen uitsluitingen opleggen voor bestaande klachten. Heb je al rugklachten, een burn-out achter de rug of een chronische aandoening? Dan kan de AOV duurder uitvallen of gedeeltelijk geweigerd worden.
Wat een AOV wél biedt boven de andere routes: volledige maatwerk-dekking. Je kiest of je bij 25%, 35% of 80% arbeidsongeschiktheid al uitkering krijgt. Je bepaalt of de polis uitkeert tot je 67e of slechts 5 jaar. En je kiest een wachttijd van 14 dagen tot 2 jaar — hoe langer de wachttijd die je zelf kunt opvangen (bijvoorbeeld met een buffer), hoe lager de premie.
Met het oog op de komende verplichte BAZ (ingangsdatum 1 januari 2030) geldt: wie vóór de peildatum al een private AOV heeft lopen die voldoet aan de BAZ-minimumeisen, valt naar verwachting onder een gunstige overgangsregeling en hoeft niet verplicht in het UWV-stelsel in te stappen. Dat maakt het afsluiten van een private AOV op dit moment extra interessant. Meer informatie via KVK over de verplichte AOV.
Route 3: het broodfonds of de schenkkring
Het broodfonds is een typisch Nederlandse uitvinding: een groep van 20 tot 50 zzp’ers die elkaar kent en vertrouwt, en die bij ziekte van een lid allemaal een kleine schenking doen. Juridisch zijn het giften, geen verzekering — wat betekent dat de uitkeringen onbelast zijn (je betaalt geen belasting over wat je ontvangt), maar de inleg is ook niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting.
De kosten zijn transparant. Bij het bekendste platform, Broodfonds.nl, betaal je een eenmalige inschrijving van € 225 en een maandelijkse contributie van € 10. Daar bovenop leg je zelf een bedrag in dat overeenkomt met de schenking die je wilt ontvangen bij ziekte. Bij een gewenste maandelijkse uitkering van € 750 leg je maandelijks € 33,75 in; wie € 2.500 per maand wil ontvangen, legt € 112,50 in. Die inleg staat op je eigen spaarrekening en is dus geen verloren geld als je nooit ziek wordt — je bouwt feitelijk een buffer op.
Er is geen medische acceptatie. Iedereen kan deelnemen, ongeacht gezondheid. Maar let op de beperkingen: de eerste maand van ziekte is eigen risico. En na twee jaar stoppen de schenkingen. Een broodfonds beschermt je dus alleen voor kortdurende tot middellange ziekte — bij langdurige arbeidsongeschiktheid sta je alsnog alleen. Voor dat risico zal je een aanvullende voorziening moeten regelen. Lees meer op KVK over het broodfonds.
De drie routes naast elkaar: een vergelijkingstabel
| Criterium | UWV vrijwillig (ZW/WIA) | Private AOV | Broodfonds |
|---|---|---|---|
| Wat dekt het? | Ziekte (ZW) + arbeidsongeschiktheid (WIA) | Arbeidsongeschiktheid (maatwerk) | Ziekte (korte tot middellange duur) |
| Wachttijd | Geen (direct na ziekmelding) | 14 dagen – 2 jaar (eigen keuze) | 1 maand eigen risico |
| Uitkeringsduur | ZW max. 2 jaar, daarna WIA doorlopend | Tot pensioenleeftijd (eigen keuze) | Max. 2 jaar |
| Kosten (indicatie 2026) | 10,50% van dagloon (geen admin-kosten) | € 105 – €400+/mnd afhankelijk van profiel | € 34 – €113/mnd inleg + €10 contributie |
| Medische acceptatie | Nee | Ja (keuringen + uitsluitingen mogelijk) | Nee |
| Toegankelijkheid | Alleen binnen 13 weken na loondienst | Altijd (mits medisch geaccepteerd) | Altijd, mits groep beschikbaar |
| Fiscaal voordeel | Premie aftrekbaar | Premie aftrekbaar | Inleg niet aftrekbaar, uitkering onbelast |
| Zekerheid uitkering | Hoog (overheidsgarantie) | Hoog (verzekeraar onder AFM/DNB-toezicht) | Afhankelijk van groepsgrootte en solidariteit |
Voor wie is welke route het meest geschikt?
De vrijwillige UWV-verzekering is de aangewezen keuze als je net gestopt bent in loondienst en de 13-weken-deadline nog niet verstreken is — zeker als je een medisch verleden hebt waardoor een private AOV problemen oplevert. De premie van 10,50% is voor hogere inkomens aan de dure kant, maar je krijgt er een complete ZW- plus WIA-dekking voor terug, zonder gezondheidsverklaring. Nadeel: wie de startdatum mist, heeft deze optie definitief verloren.
Een private AOV is de meest geschikte optie voor zzp’ers die al langer zelfstandig zijn (en dus niet meer bij het UWV terecht kunnen) en een stabiel of groeiend inkomen hebben. De flexibiliteit is groot: je kunt de polis exact afstemmen op je inkomen, je risicoprofiel en je financiële buffer. Jonge zzp’ers in kantoorberoepen kunnen instappen voor minder dan € 120 per maand, en de premie is volledig aftrekbaar. Bovendien biedt een goedgekeurde private AOV mogelijk een gunstige overgangsregeling als de verplichte BAZ in 2030 van kracht wordt. Vergelijk aanbieders via de categorie arbeidsongeschiktheidsverzekering op deze site.
Het broodfonds is aantrekkelijk voor zzp’ers die geen medische acceptatie kunnen of willen doorlopen, die een lager inkomen hebben, of die de voorkeur geven aan een coöperatieve opzet zonder commerciële verzekeraar. De inleg bouwt een eigen buffer op en de uitkering is onbelast. Maar het broodfonds is nadrukkelijk geen volwaardig alternatief voor langdurige arbeidsongeschiktheid — het stopt na twee jaar. Slim is het broodfonds te combineren met een AOV die pas na twee jaar uitkeert (de zgn. langere-wachttijd-constructie), zodat de totale premielast fors lager uitvalt. Lees meer op de pagina bedrijfsverzekeringen.
De BAZ-factor: hoe de verplichte AOV je keuze beïnvloedt
Op 23 maart 2026 diende minister Aartsen het wetsvoorstel BAZ in bij de Tweede Kamer. De beoogde invoerdatum is 1 januari 2030. De kernpunten: iedere zzp’er is verplicht verzekerd via UWV of via een private AOV die voldoet aan de BAZ-normen. De maximale premie via UWV bedraagt circa € 171 per maand (gebaseerd op het minimumloon 2025), de wachttijd wordt 2 jaar, en de uitkering bedraagt 70% van de belastbare winst tot maximaal het minimumloon.
Dit heeft directe gevolgen voor je keuze vandaag. Kies je nu voor een private AOV die voldoet aan de BAZ-criteria, dan val je straks vermoedelijk onder de overgangsregeling en hoef je niet verplicht in het UWV-systeem. Kies je het broodfonds, dan is de kans groot dat je in 2030 alsnog iets extra’s moet regelen — tenzij de wet het broodfonds alsnog als gelijkwaardig erkent, wat op dit moment nog onduidelijk is. De actuele stand van zaken rond de BAZ volg je het best via ZZP Nederland.
Afwegingskader: welke route past bij jou?
Gebruik dit kader om snel de juiste richting te bepalen:
- Ben je net gestopt in loondienst (< 13 weken geleden)? En heb je een medisch verleden? → Overweeg sterk de vrijwillige UWV-verzekering.
- Ben je al langer dan 13 weken zzp’er, medisch in orde en heb je een inkomen van > € 30.000/jaar? → Een private AOV is waarschijnlijk de beste keuze, zeker met het oog op de BAZ-overgangsregeling.
- Wil je lage kosten en geen medische keuring, maar aanvaard je een beperkte bescherming bij langdurige arbeidsongeschiktheid? → Het broodfonds als basislaag, aangevuld met een AOV met lange wachttijd (1 of 2 jaar).
- Heb je een medisch verleden én zit je al lang als zzp’er? → Vergelijk UWV-mogelijkheden opnieuw (zijn er geen resterende rechten?), broodfonds als basislaag, en laat je adviseren door een onafhankelijk adviseur die erkend is bij de AFM.
Welke route je ook kiest, niets doen is de duurste optie. Zonder dekking ontvang je bij langdurige ziekte nul euro vervangend inkomen — en dat kan je onderneming, maar ook je privévermogen, fataal worden. De drie routes zijn reëel beschikbaar in 2026; het gaat erom welke het beste past bij jouw situatie, inkomen en risicobereidheid. Neem de beslissing niet op gevoel maar op feiten, en laat je bij twijfel bijstaan door een gecertificeerd financieel adviseur.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de Ziektewet en een AOV voor zzp’ers?
De vrijwillige Ziektewet via UWV keert uit bij ziekte gedurende maximaal 2 jaar en gaat daarna over in de WIA bij blijvende arbeidsongeschiktheid. Een private AOV is een maatwerkverzekering die je zelf inricht: je bepaalt de wachttijd, het uitkeringsbedrag en de looptijd (desgewenst tot je pensioen). De Ziektewet is alleen toegankelijk binnen 13 weken na het verlaten van loondienst; een AOV kun je altijd afsluiten, mits je medisch wordt geaccepteerd.
Telt een broodfonds mee als AOV voor de verplichte BAZ in 2030?
Dat is op dit moment (mei 2026) nog niet beslist. Het wetsvoorstel BAZ is ingediend bij de Tweede Kamer, maar de definitieve criteria voor gelijkwaardigheid zijn nog niet vastgesteld. Broodfonds.nl en ZZP Nederland lobbyen voor erkenning, maar het is te vroeg om er zeker van te zijn dat een broodfonds volstaat. Wie zekerheid wil vóór 2030, doet er verstandig aan al een erkende private AOV af te sluiten.
Wat kost de vrijwillige Ziektewet bij UWV in 2026?
De premie is in 2026 vastgesteld op 10,50% van het verzekerd dagloon. Het maximale dagloon is € 304,25 bruto. Wie dat maximale dagloon verzekert, betaalt circa € 32 per dag, ofwel ruim € 690 per maand. Kies je een lager dagloon, dan betaal je minder. Er zijn geen aparte administratiekosten.
Kan ik het broodfonds combineren met een private AOV?
Absoluut — dit is zelfs een populaire strategie. Je gebruikt het broodfonds als dekking voor de eerste twee jaar van ziekte (de kortlopende schenkingen), en sluit een AOV af met een wachttijd van 2 jaar voor langdurige arbeidsongeschiktheid. Doordat de wachttijd zo lang is, is de premie van de AOV fors lager. Je betaalt minder en bent toch volledig gedekt — voor zowel kort als lang verzuim.
Is de premie van een broodfonds aftrekbaar van de belasting?
Nee. De inleg in een broodfonds is geen verzekeringspremie en dus niet aftrekbaar als ondernemerskosten of als lijfrentepremie. Wel staat daar een voordeel tegenover: de schenkingen die je bij ziekte ontvangt zijn onbelast. Bij een AOV of de vrijwillige UWV-verzekering is de premie wél aftrekbaar, maar de uitkering telt dan als belastbaar inkomen.
Wat gebeurt er als ik nu niets doe en de BAZ in 2030 komt?
Als je in 2030 geen AOV hebt die voldoet aan de BAZ-normen en ook niet via een erkend alternatief verzekerd bent, word je automatisch ingeschreven bij het UWV-basisprogramma en betaal je de bijbehorende premie (naar verwachting maximaal circa € 171 per maand). Je hebt dan geen keuze meer en profiteert niet van een overgangsregeling die mogelijk gunstigere condities biedt voor mensen die eerder al zelf iets geregeld hebben.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
