December is voor zzp’ers niet alleen de maand van eindejaarsfacturen, btw-afdrachten en een bewonersvergadering bij de KvK. Het is ook hét moment om je verzekeringspakket kritisch te bekijken. Polissen lopen door het jaar heen stil door, premies worden herzien per 1 januari, en er zijn in 2025/2026 twee concrete redenen waarom dit jaar extra urgent is: de verlaging van de zelfstandigenaftrek naar €1.200 en de naderende AOV-peildatum die bepaalt wie straks gunstig onder de overgangsregeling valt.
Deze checklist is niet bedoeld om je te overdonderen met alle mogelijke verzekeringen — daarvoor zijn andere artikelen. Dit is een praktisch werkdocument voor december: twaalf punten die je één voor één kunt doorlopen, zodat je het nieuwe jaar ingaat zonder verzekeringsgaten, fiscale missers of gemiste kansen. Plan er een uurtje voor in — het scheelt je later een stuk meer.
Punt 1 t/m 3: AOV en de peildatum van 2026
1. Controleer of je een kwalificerende AOV hebt vóór de peildatum. Dit is het meest urgente punt van de hele checklist. Het kabinet heeft in maart 2026 ingestemd met het wetsvoorstel voor de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ), en de behandeling door de Tweede Kamer staat op de agenda. De wet zelf gaat niet vóór 2030 in, maar er is wél een peildatum in 2026 die bepaalt wie straks gebruik kan maken van de overgangsregeling met meer flexibele eisen voor een private AOV. Wie op die datum al een kwalificerende private verzekering heeft, kan gebruikmaken van de opt-out en hoeft niet in de publieke UWV-regeling. Heb je nog geen AOV, check dan voor het einde van het jaar of afsluiten in december nog haalbaar is. Zie de toelichting op rijksoverheid.nl.
2. Beoordeel of je huidige AOV-premie nog bij je inkomen past. De premie van een AOV is gebaseerd op het verzekerde inkomen. Als je in 2025 meer bent gaan verdienen, is het slim om na te gaan of je uitkeringsgrens nog realistisch is — anders is je polis bij langdurige uitval onvoldoende. Omgekeerd: wie minder verdient, kan een lagere verzekerde som of een langere wachttijd overwegen om de premie te drukken. Gemiddelde AOV-premies liggen in 2026 op €50 tot €200 per maand voor kantoorwerk, afhankelijk van leeftijd en dekking. Vraag je verzekeraar om een herbeoordeling als je omzet meer dan 20% is gewijzigd.
3. Vergelijk je AOV-wachttijd opnieuw met je cashbuffer. De wachttijd — de periode na je ziekmelding totdat de uitkering ingaat — is de snelste manier om je premie te verlagen. Wie een buffer van 3 maanden netto-omzet achter de hand heeft, kan prima kiezen voor 90 dagen wachttijd. Heb je je buffer dit jaar aangetast, overweeg dan terug te gaan naar 30 of 60 dagen. Het verschil kan €30 tot €80 per maand schelen. Check dit aan het einde van het jaar als je weet hoe je reservesaldo eruitziet.
Punt 4 t/m 6: Fiscale aftrek en de gewijzigde zelfstandigenaftrek
4. Bereken het effect van de verlaagde zelfstandigenaftrek op je netto-verzekeringslast. Per 1 januari 2026 daalt de zelfstandigenaftrek van €2.470 naar €1.200. Dat is een daling van ruim €1.270 op jaarbasis die je niet meer van je winst kunt aftrekken. In de eerste belastingschijf (35,75% in 2026) betekent dat een netto-lastenstijging van ruim €450 per jaar. Compenseer dit bewust in je begroting: houd rekening met hogere belastingaanslagen en overweeg of je je AOV-premie (die wél volledig aftrekbaar blijft als bedrijfskost) structureel hoger moet zetten om de belastingdruk efficiënter te spreiden. Meer achtergrond over fiscale wijzigingen staat op belastingdienst.nl.
5. Controleer welke verzekeringspremies je als zakelijke kosten hebt geboekt in 2025. Niet alle zzp’ers boeken hun premies correct. De volgende premies zijn aftrekbaar als zakelijke kosten: beroepsaansprakelijkheidsverzekering, aansprakelijkheidsverzekering bedrijven (AVB), cyberverzekering, rechtsbijstand zakelijk en bedrijfsinventaris. De AOV-premie is ook aftrekbaar maar via een aparte post op de aangifte inkomstenbelasting — niet als gewone zakelijke kost. De zorgverzekering (basispremie) is niét aftrekbaar als bedrijfskost. Zorg dat je dit correct in je boekhouding hebt staan vóór 31 december.
6. Let op de MKB-winstvrijstelling: die blijft 12,7% in 2026. De MKB-winstvrijstelling is in 2026 niet verder verlaagd en blijft op 12,7% van de winst (in 2024 was dit nog 13,31%). Dit geeft iets van stabiliteit te midden van de dalende zelfstandigenaftrek. Omdat de grondslag voor de vrijstelling na de zelfstandigenaftrek wordt berekend, heeft de lagere aftrek wél indirect effect. Laat je boekhouder dit meenemen in de eindejaarsprognose. Zie ook de aftrekregels voor ZZP-verzekeringen voor een volledig overzicht.
Punt 7 en 8: Zorgverzekering en ZVW-bijdrage
7. Vergelijk je zorgverzekering voor 2026 en kies een nieuwe polis voor 15 januari. De overstapdeadline voor zorgverzekeringen is elk jaar 1 januari, maar je kunt tot 15 januari overstappen met terugwerkende kracht. Doe het gewoon in december. Goede vergelijkingssites zijn zorgwijzer.nl en consumentenbond.nl. Het verplichte eigen risico is in 2026 €385; het totale maximale risico inclusief vrijwillig kan oplopen tot €885. Check of je vrijwillig eigen risico nog past bij hoe vaak je zorg gebruikt.
8. Reserveer de ZVW-bijdrage voor 2026 in je kasplanning. Als zelfstandige betaal je zelf de inkomensafhankelijke ZVW-bijdrage: in 2026 bedraagt dit 4,85% van je belastbare winst (een daling ten opzichte van 5,32% in 2025). Het maximale bijdrage-inkomen is in 2026 gesteld op €79.409, wat neerkomt op maximaal €3.851 per jaar. Je ontvangt hier geen maandelijkse nota voor — de Belastingdienst verrekent dit via de aanslag. Zet dit bedrag apart als je nog geen voorlopige aanslag hebt lopen.
Punt 9 en 10: Beroepsaansprakelijkheid en overige bedrijfspolissen
9. Check of je beroepsaansprakelijkheidspolis (BAV) nog aansluit op je werk en omzet. Je BAV is doorgaans gekoppeld aan de aard van je werkzaamheden en soms aan je omzet. Ben je in 2025 een nieuw type dienstverlening gestart, of is je omzet significant gestegen? Dan is het mogelijk dat je huidige dekking niet meer toereikend is. Veel opdrachtgevers hanteren bij grote opdrachten minimumeisen voor de verzekerde som (soms €1 miljoen of meer). Controleer dit bij de contracten die je in 2026 wilt binnenhalen. Premies voor een BAV liggen in 2026 op €350 tot €1.500 per jaar afhankelijk van je sector. Meer over zakelijke aansprakelijkheidsverzekeringen.
10. Beoordeel of je inventaris- en cyberverzekering nog kloppen. Werkt je thuis of op een andere locatie dan een jaar geleden? Dan kan de dekking van je inventarisverzekering zijn gewijzigd. Wat valt er onder je inboedelverzekering en wat niet? Een zakelijke inventaris- of apparatuurverzekering dekt schade aan bedrijfsmiddelen die buiten de woning worden gebruikt. En als je toegang hebt tot klantomgevingen, systemen of persoonsgegevens: een cyberverzekering voor zzp’ers start tegenwoordig al bij €120 tot €180 per jaar voor basisdekkingen — een lage drempel tegenover de AVG-meldplicht bij een datalek.
Punt 11 en 12: Premievergelijking en eindejaarsoverzicht
11. Vergelijk premies voor de polissen die per 1 januari aflopen of verlengd worden. Veel verzekeraars passen hun premies en voorwaarden aan per 1 januari. Als je polis automatisch verlengd wordt, ontvang je doorgaans een aankondiging in november of december. Dit is het moment om die aankondiging te vergelijken met alternatieven. Gebruik onafhankelijke tools zoals die van de Consumentenbond Zakelijk. Zelfs een kleine premieverlaging van €20 per maand levert over een jaar €240 op — geld dat je beter elders in kunt investeren.
12. Documenteer alle polissen in één overzicht en sla het op voor 2026. Veel zzp’ers weten niet precies wat er in hun verzekeringsdossier zit. Maak een simpel overzicht: welke verzekeraar, welke polis, welke dekking, wanneer loopt hij af, wat is de jaarlijkse premie. Dit overzicht heb je nodig bij belastingaangifte, bij schade, bij contractonderhandelingen met opdrachtgevers die om een bewijs van verzekering vragen, en bij je jaarlijkse check volgend jaar. Bewaar je polisdocumenten digitaal op een veilige plek.
Wat verandert per 1 januari 2026 voor ZZP’ers?
Even alle relevante wijzigingen op een rij. Zelfstandigenaftrek: van €2.470 naar €1.200 — een verlaging die je netto-belastingdruk in 2026 structureel verhoogt. ZVW-bijdrage: van 5,32% naar 4,85%, maximum bijdrage-inkomen €79.409. MKB-winstvrijstelling: stabiel op 12,7%. Startersaftrek: bestaat in 2026 nog (€2.123), maar wordt per 1 januari 2027 definitief afgeschaft — starters die er nog recht op hebben doen er goed aan dit in 2026 te benutten.
Over de BAZ: het wetsvoorstel ligt bij de Tweede Kamer, de invoerdatum is niet vóór 2030. De peildatum in 2026 is echter cruciaal voor wie van de overgangsregeling gebruik wil maken. De exacte datum is nog niet officieel bevestigd, maar verzekeringsadviseurs raden aan om niet te wachten. Wie nu een kwalificerende private AOV afsluit, staat later sterker in de overgangsregeling dan wie dat op het laatste moment doet.
Een realistisch tijdspad voor december
Vroeg december (1–10 december): zorgverzekering vergelijken en eventueel opzeggen bij de huidige verzekeraar. Midden december (11–20): AOV en BAV beoordelen, offertes opvragen als je wilt overstappen, contact met verzekeringsadviseur over de BAZ-peildatum. Eind december (21–31): polisoverzicht bijwerken, premies correct in de boekhouding zetten, reservering voor ZVW-bijdrage en belastingaanslag 2026 vastleggen in je kasplanning.
Je hoeft dit niet allemaal alleen te doen. Een onafhankelijk verzekeringsadviseur — niet gebonden aan één aanbieder — kan in een uur doorlopen wat er mogelijk moet veranderen. De advieskost is doorgaans aftrekbaar als zakelijke last en terugverdiend zodra één polis beter aansluit op je situatie. Begin gewoon bij punt 1 en werk de lijst af.
Veelgestelde vragen
Wat is de peildatum voor de verplichte AOV voor zzp’ers in 2026?
De exacte peildatum voor de overgangsregeling van de BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) is begin 2026 nog niet officieel bevestigd. De wet is in maart 2026 door de ministerraad goedgekeurd en doorloopt de Tweede Kamer. De verwachting is dat de peildatum in 2026 valt en dat wie op die datum al een kwalificerende private AOV heeft, gebruik kan maken van de opt-out bij invoering van de publieke regeling in 2030. Verzekeringsadviseurs raden aan om nu al actie te ondernemen en niet te wachten op de officiële aankondiging.
Moet ik mijn zorgverzekering als zzp’er voor 1 januari opzeggen?
Je kunt tot 15 januari elk jaar overstappen naar een andere zorgverzekeraar met terugwerkende kracht tot 1 januari. Het handigst is om dit in december te doen: vergelijk aanbieders via zorgwijzer.nl of de Consumentenbond, check of je vrijwillig eigen risico (tot maximaal €885 totaal in 2026) nog past bij je zorggebruik, en doe de overstap op tijd. De nieuwe verzekeraar regelt de opzegging bij je oude verzekeraar doorgaans zelf.
Wat verandert er per 1 januari 2026 voor ZZP’ers qua belastingen?
De zelfstandigenaftrek daalt op 1 januari 2026 van €2.470 naar €1.200. Dat kost je in de eerste belastingschijf netto ruim €450 per jaar extra. De MKB-winstvrijstelling blijft stabiel op 12,7%. De inkomensafhankelijke ZVW-bijdrage daalt licht van 5,32% naar 4,85%, met een maximumgrondslag van €79.409. De startersaftrek van €2.123 bestaat in 2026 nog maar wordt per 1 januari 2027 afgeschaft — starters profiteren er dus voor het laatst volledig van.
Zijn al mijn ZZP-verzekeringspremies aftrekbaar van de belasting?
De meeste zakelijke verzekeringspremies zijn aftrekbaar als bedrijfskosten: beroepsaansprakelijkheid, aansprakelijkheidsverzekering bedrijven, cyberverzekering, zakelijke rechtsbijstand en bedrijfsinventaris. De AOV-premie is ook aftrekbaar, maar staat apart op de aangifte inkomstenbelasting als premie lijfrenteverzekering/AOV — niet als gewone zakelijke kost. De basispremie van je zorgverzekering is géén bedrijfskost. Zorg dat je boekhouding dit correct onderscheidt vóór de jaarafsluiting.
Moet ik iets doen met mijn BAV als ik een nieuwe opdrachtgever krijg in 2026?
Ja, zeker als de nieuwe opdrachtgever hogere eisen stelt dan je huidige dekking biedt. Veel grote opdrachtgevers en overheidsinstellingen eisen een minimale verzekerde som van €500.000 tot €1 miljoen per aanspraak. Controleer dit in de opdrachtovereenkomst. Is je huidige dekking lager, dan kun je de polis doorgaans tussentijds aanpassen — de premie stijgt dan iets, maar je hoeft geen nieuwe polis af te sluiten. Meld wijzigingen in werkzaamheden ook aan je verzekeraar: dek je een nieuw type risico af, dan kan de polis anders worden beoordeeld.
Wat doet de BAZ met de premie van een private AOV die ik nu al heb?
De BAZ introduceert een verplichte publieke basisverzekering voor zzp’ers via het UWV, met een premie van 5,4% van je belastbare winst (maximaal €171 per maand). Wie op de peildatum al een kwalificerende private AOV heeft, kan een opt-out aanvragen en blijft buiten de publieke regeling. Je bestaande private AOV hoeft dan niet te worden aangepast, zolang hij voldoet aan de eisen voor de opt-out. De exacte eisen worden vastgelegd in het uitvoeringsbesluit bij de wet, dat naar verwachting in de loop van 2026 of 2027 gepubliceerd wordt. Houd dit in de gaten via de KvK of je verzekeringsadviseur.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
