Stel je voor: je stopt met werken op je 67e en ontdekt dat je maandelijks 600 euro tekortkomt om je vaste lasten te betalen. Dat is geen hypothetisch scenario. Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de werkende Nederlanders een pensioengat heeft — een verschil tussen wat ze later verwachten te ontvangen en wat ze daadwerkelijk nodig hebben om normaal te leven. Het goede nieuws: dit gat is te berekenen, en als je het vroeg genoeg in kaart brengt, kun je er nog iets aan doen.
In 2026 zijn er meer tools dan ooit om je toekomstige pensioen in beeld te brengen. De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel onder de Wet toekomst pensioenen (Wtp) maakt het extra belangrijk om nu te checken waar je staat. Fondsen en verzekeraars zijn tot uiterlijk 2028 bezig met de transitie, maar de keuzes die jij vandaag maakt, bepalen of je straks genoeg hebt.
Wat is een pensioengat precies?
Een pensioengat is het verschil tussen het pensioeninkomen dat je verwacht te ontvangen en het inkomen dat je nodig hebt om je levensstandaard te handhaven. De gangbare vuistregel is dat je na pensionering ongeveer 70% van je laatste bruto-inkomen nodig hebt. Dat percentage is niet willekeurig: je werkgerelateerde kosten vallen weg, je hoeft geen pensioenopbouw meer te betalen, en je hypotheek is vaak (deels) afgelost.
Dat inkomen bestaat uit twee pijlers: de AOW van de overheid en het aanvullende pensioen dat je via je werkgever hebt opgebouwd. Wie ook nog privaat spaart of belegt, heeft een derde pijler. Veel mensen gaan er automatisch van uit dat hun pensioen wel geregeld is via de werkgever. Dat klopt voor wie zijn hele carriere bij dezelfde werkgever werkt en fulltime heeft gedraaid — maar dat is in de praktijk een uitzondering.
AOW-bedragen in 2026: het fundament van je pensioen
De AOW vormt voor de meeste Nederlanders de basis van hun pensioeninkomen. Vanaf 1 januari 2026 bedraagt de bruto AOW-uitkering voor een alleenstaande 1.637,57 euro per maand, plus 106,55 euro vakantiegeld. Voor gehuwden of samenwonenden (per persoon) is dat 1.122,12 euro per maand, plus 76,10 euro vakantiegeld. Verwacht wordt dat deze bedragen per 1 juli 2026 iets stijgen naar circa 1.662 euro voor alleenstaanden en 1.140 euro voor gehuwden per persoon.
Als je alleenstaand bent en je laatste salaris was 3.500 euro bruto per maand, dan heb je op basis van de 70%-vuistregel zo’n 2.450 euro nodig. De AOW dekt dan ruim 1.600 euro — en het aanvullende pensioen moet de resterende 850 euro opvullen. Zit je aanvullend pensioen lager? Dan heb je een pensioengat.
Mijnpensioenoverzicht.nl: je startpunt in 2026
De snelste manier om je pensioengat in kaart te brengen, is via mijnpensioenoverzicht.nl. Je logt in met DigiD en ziet direct een overzicht van alle pensioenrechten die je hebt opgebouwd, verspreid over alle werkgevers bij wie je ooit hebt gewerkt. Het systeem haalt automatisch gegevens op bij alle pensioenfondsen en verzekeraars waarbij je een polis hebt (of had).
Wat je ziet op het overzicht:
- Je verwachte AOW-uitkering op de pensioenleeftijd (nu 67 jaar)
- Je opgebouwde aanvullende pensioen per fonds of verzekeraar
- Het totale maandbedrag op pensioendatum
- Een inschatting of je boven of onder de 70%-grens zit
Dankzij de Wtp-dashboards die pensioenfondsen in 2026 uitrollen, kun je steeds vaker ook scenarios doorrekenen: wat als je een jaar eerder stopt, wat als je parttime gaat werken, wat als de beleggingen tegenvallen? Dat maakt het overzicht een stuk concreter dan een paar jaar geleden.
Wil je het gat preciezer berekenen? Gebruik dan de formule die de Belastingdienst hanteert voor de pensioenfranchise — in 2026 vastgesteld op 19.172 euro. Je bouwt pensioen op over het inkomen daarboven, op basis van het opbouwpercentage in je pensioenregeling (bij de meeste fondsen 1,875% per jaar bij een middelloonregeling). Stel je werkt 35 jaar en verdient gemiddeld 45.000 euro bruto — dan bouw je pensioen op over 45.000 minus 19.172 = 25.828 euro, en jaarlijks 1,875% daarvan, oftewel 484 euro per jaar. Na 35 jaar is dat 16.940 euro aanvullend pensioen per jaar — of ongeveer 1.412 euro per maand voor je aanvullend pensioen.
De grootste oorzaken van een pensioengat
Parttime werken is de meest voorkomende oorzaak, vooral onder vrouwen. Wie 24 uur per week werkt in plaats van 40, bouwt ook 40% minder pensioen op. Dat effect stapelt zich over 30 of 40 werljaren op tot een aanzienlijk verschil bij pensionering. Iemand die twintig jaar parttime (60%) heeft gewerkt, kan gemakkelijk 400 euro per maand mislopen ten opzichte van een fulltime carriere.
Jobhopping lijkt modern en ambitieus — en dat is het ook — maar wie bij elke overstap een ander pensioenfonds heeft, laat kleine potjes achter bij tientallen fondsen. Gemiddeld wisselen Nederlanders zeven keer van baan gedurende hun loopbaan. Elk potje staat op mijnpensioenoverzicht.nl, maar de opbouw per fonds is dan ook laag. Lage saldi groeien minder goed door, en fondsen mogen kleine bedragen afkopen (de afkoop kleine pensioenen, geregeld via de Wtp). Sommige mensen weten niet eens meer bij welke fondsen ze een klein potje hebben staan.
ZZP-jaren zijn misschien wel de grootste sluipmoordenaar voor pensioen. Als zzp’er bouw je niks op via de tweede pijler — er is geen werkgever die pensioenpremie betaalt. Wie vijf of tien jaar als zzp’er heeft gewerkt en daarvoor geen alternatief had geregeld, heeft over die jaren een volledig wit gat. Dat gat is later moeilijk te compenseren, want de benodigde inhaal-inleg groeit snel zodra de jaren verstrijken.
Carrierepauzes voor zorg of studie, jarenlang werken in sectoren zonder CAO-pensioenregeling, of een periode in het buitenland — al deze situaties leiden tot witte vlekken in de pensioenopbouw. Zelfs een jaar of twee mislopen kan uiteindelijk 50 tot 100 euro per maand schelen bij pensionering.
Hoe groot is het gemiddelde pensioengat in Nederland?
Het gemiddelde pensioen van een gepensioneerd huishouden in Nederland ligt in 2026 rond de 3.362 euro bruto per maand. Dat klinkt comfortabel, maar dit gemiddelde wordt sterk omhoog getrokken door mensen met lange, fulltime dienstverbanden bij grote werkgevers met goede pensioenregelingen. Wie een gevarieerde loopbaan heeft gehad — met parttime periodes, zzp-jaren of een sector zonder pensioenregeling — zit daar in de praktijk vaak ver onder.
Bovendien telt het gemiddelde de AOW mee. Voor mensen die alleen op AOW kunnen rekenen, betekent dat voor een alleenstaande minder dan 1.640 euro per maand — en dat is voor velen onvoldoende om de vaste lasten te dekken. De Nibud en de Wijzer in geldzaken-campagne van het Ministerie van Financien wijzen er al jaren op dat een aanzienlijk deel van de werkende Nederlanders te weinig pensioenbewust is en te laat begint met bijsparen.
Je pensioengat aanvullen: de fiscale opties voor 2026
Als je eenmaal weet hoe groot je gat is, zijn er concrete stappen om het te dichten. De belangrijkste route loopt via de jaarruimte — het bedrag dat je fiscaal aftrekbaar in een lijfrente of bankspaarproduct mag inleggen.
De jaarruimte 2026 wordt berekend als: (30% x premiegrondslag) minus (6,27 x factor A). De AOW-franchise bedraagt 19.172 euro in 2026. De maximale jaarruimte in 2026 is 35.589 euro. Heb je de afgelopen jaren jaarruimte laten liggen? Dan kun je via de reserveringsruimte tot tien jaar terugrekenen — het maximum daarvoor is 42.753 euro in 2026. In het meest gunstige geval kun je dit jaar dus tot 78.342 euro fiscaal aftrekbaar inleggen voor je pensioen.
Het fiscale voordeel is aanzienlijk: afhankelijk van je inkomen krijg je 35,7% tot 49,5% van je inleg terug via de belastingaangifte. Leg je 10.000 euro in, dan kost je dat netto zo’n 5.050 tot 6.430 euro, terwijl het volledig als pensioenkapitaal voor je werkt. Raadpleeg de Belastingdienst jaarruimte-tool om jouw persoonlijke ruimte te berekenen.
Andere mogelijkheden om je pensioengat te dichten:
- Banksparen voor pensioen: vergelijkbaar fiscaal voordeel als lijfrente, maar je spaart in box 1 en de uitkering is ook belast — vaak in een lagere schijf.
- Vrijwillige extra stortingen bij je pensioenfonds: sommige fondsen bieden dit aan. Controleer je pensioenreglement of vraag het na bij je HR-afdeling.
- Langer doorwerken of later met pensioen: elk extra jaar bouwen levert niet alleen meer opbouw op, maar verkort ook de periode dat je pensioen moet meegaan.
- Beleggen in box 3: geen fiscaal aftrekvoordeel aan de voorkant, maar wel meer flexibiliteit. Houd rekening met de belastingheffing op vermogen in box 3, die in 2026 nog in transitie is.
Voor zzp’ers is de lijfrente de aangewezen route. Je bouwt daarmee pensioenkapitaal op en betaalt pas belasting als de uitkering ingaat — terwijl de inleg nu aftrekbaar is. Steeds meer zzp’ers sluiten zich ook aan bij sectorfondsen of kiezen voor een premiepensioeninstelling (PPI). Meer informatie over fiscale aftrekmogelijkheden vind je op onze pagina over premies en fiscale aftrek. Handige rekentools zijn te vinden via pensioenrekenmachines.
De Wtp en wat die voor jou betekent
Sinds 1 juli 2023 geldt de Wet toekomst pensioenen, maar de praktische gevolgen worden pas in 2025 en 2026 merkbaar. Pensioenfondsen en verzekeraars hebben tot uiterlijk 1 januari 2028 de tijd om over te stappen. Voor verzekeraars en PPI’s geldt als deadline het indienen van een transitieplan voor 1 oktober 2026.
In het nieuwe stelsel krijg je als deelnemer een persoonlijk pensioenvermogen. Dat maakt je pensioenpot transparanter: je kunt zien hoeveel er voor jou opzij staat en hoe dat belegd is. Fondsen zijn verplicht deelnemers te informeren via duidelijke online dashboards. Daardoor kun je je pensioengat voortaan preciezer zien — maar ook: je pensioen beweegt mee met de economie, zowel omhoog als omlaag. Voor wie nu 40 of jonger is, heeft dit relatief weinig direct effect. Voor mensen dicht bij de pensioendatum is de transitie-effect-berekening relevantwant fondsen moeten aantonen dat de overstap per generatie evenwichtig is. Meer informatie vind je bij De Nederlandsche Bank.
Het pensioengat is voor veel mensen een abstracte zorg die ze voor zich uitschuiven. Maar het berekenen ervan kost je een kwartier via mijnpensioenoverzicht.nl. Wie op tijd bijstuurt — via lijfrente, extra stortingen of simpelweg langer doorwerken — hoeft straks niet te bezuinigen op zijn of haar levensstandaard. Dat kwartier kan je later duizenden euro’s per jaar schelen.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik mijn pensioengat?
Ga naar mijnpensioenoverzicht.nl en log in met DigiD. Je ziet je verwachte totale pensioeninkomen op je pensioendatum, inclusief AOW en aanvullend pensioen. Vergelijk dat bedrag met 70% van je huidige bruto-inkomen. Het verschil is je pensioengat. Voor een preciezere berekening kun je ook rekening houden met verwachte inflatie, je persoonlijke uitgavenpatroon na pensionering en eventuele andere inkomstenbronnen zoals overwaarde op je huis.
Wat is de AOW in 2026?
Vanaf 1 januari 2026 bedraagt de bruto AOW voor een alleenstaande 1.637,57 euro per maand, plus 106,55 euro vakantiegeld. Voor gehuwden en samenwonenden is dat 1.122,12 euro per persoon per maand, plus 76,10 euro vakantiegeld. Per 1 juli 2026 worden deze bedragen naar verwachting verhoogd naar circa 1.662 euro voor alleenstaanden en 1.140 euro voor gehuwden per persoon. De actuele bedragen staan altijd op de website van de SVB.
Ik ben zzp’er en heb nooit pensioen opgebouwd — wat nu?
Als zzp’er bouw je geen pensioen op via een werkgever, maar je kunt de jaarruimte benutten via een lijfrente of bankspaarrekening. Je inleg is fiscaal aftrekbaar tot maximaal 35.589 euro in 2026. Heb je de afgelopen jaren niets gedaan? Via de reserveringsruimte kun je ook ongebruikte ruimte van de laatste tien jaar alsnog benutten, tot een maximum van 42.753 euro in 2026. Een financieel adviseur of de tool van de Belastingdienst helpt je bepalen wat de slimste aanpak is voor jouw situatie.
Wat verandert de Wet toekomst pensioenen voor mijn pensioen?
De Wtp is in 2023 ingegaan en pensioenfondsen stappen uiterlijk in 2028 over naar het nieuwe stelsel. In het nieuwe systeem krijg je een persoonlijk pensioenvermogen in plaats van een gegarandeerd bedrag op basis van dienstjaren. Je pensioen wordt transparanter en beweegt mee met de economie. Je pensioenfonds of verzekeraar is verplicht je te informeren over wanneer zij overstappen en wat de verwachte effecten voor jou persoonlijk zijn.
Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?
De jaarruimte is het bedrag dat je in een lopend jaar fiscaal aftrekbaar in een lijfrente mag inleggen. Dit wordt berekend op basis van je inkomen en al opgebouwde pensioenrechten, met een maximum van 35.589 euro in 2026. De reserveringsruimte is het totaal van ongebruikte jaarruimtes van de afgelopen tien jaar, met een maximum van 42.753 euro in 2026. Samen kun je dus tot 78.342 euro inleggen als je in het verleden niets hebt gedaan. Beide bedragen zijn aftrekbaar in de aangifte inkomstenbelasting.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
