Tot een paar jaar geleden was de keuze simpel: wilde je volledige keuzevrijheid in je zorgverlener, dan nam je een restitutiepolis. Wilde je goedkoper uit zijn, dan koos je een naturapolis. Die tweedeling bestaat niet meer. Per 2025 hebben alle Nederlandse zorgverzekeraars de pure restitutiepolis uit hun aanbod geschrapt. In 2026 staan er geen restitutiepolis-opties meer in de polisboeken. Dat klinkt als slecht nieuws voor wie waarde hecht aan vrije zorgkeuze — maar het verhaal is genuanceerder dan het lijkt.
De markt heeft zich aangepast. In plaats van de klassieke driedeling (natura, restitutie, budget) heb je nu in de praktijk twee relevante keuzes: de naturapolis en de combinatiepolis. Begrijpen wat die twee betekenen, is in 2026 belangrijker dan ooit — zeker als je vaste zorgverleners hebt, een therapeut bezoekt of GGZ-zorg ontvangt buiten het gecontracteerde netwerk van je verzekeraar.
Waarom de restitutiepolis verdween
De restitutiepolis vergoed zorg bij elke zorgverlener in Nederland, gecontracteerd of niet, op basis van het marktconforme tarief. Dat klinkt ideaal — en was het ook, voor wie een specialist of therapeut van buiten het netwerk wilde bezoeken. Het nadeel zat aan de kant van de verzekeraar: zonder contracten kon er niet worden onderhandeld over tarieven, waardoor de kosten structureel hoger uitvielen. Die hogere kosten werden doorberekend in de premie.
Jaar na jaar nam het aantal beschikbare restitutiepolis-aanbieders af. In 2023 waren er nog een handvol, in 2024 slonk dat tot een kleine minderheid, en per 2025 bood geen enkele verzekeraar meer een zuivere restitutiepolis aan. De Consumentenbond bevestigt dat de restitutiepolis volledig is vervallen per 2025 en ook in 2026 niet terugkeert. Wie denkt een restitutiepolis af te kunnen sluiten, zoekt vergeefs — het product bestaat niet meer.
Wat is een naturapolis precies?
Bij een naturapolis vergoedt de verzekeraar alleen zorg bij zorgverleners waarmee een contract is afgesloten. Die contracten zijn er niet voor niets: verzekeraars spreken met ziekenhuizen, huisartsen, fysiotherapeuten en andere zorgverleners af wat een behandeling kost en welke kwaliteitseisen er gelden. Dat systeem drukt de kosten, wat zich vertaalt in een lagere maandpremie voor jou.
Ga je toch naar een niet-gecontracteerde zorgverlener — iemand die geen contract heeft met jouw verzekeraar — dan vergoedt de naturapolis in 2026 doorgaans 75% van het gemiddeld gecontracteerde tarief. Voor GGZ (geestelijke gezondheidszorg) en wijkverpleging geldt bij de meeste naturapolis-varianten een maximum van 80% van het gemiddeld gecontracteerde tarief. Het resterende percentage, plus alles wat de zorgverlener boven dat tarief rekent, betaal je zelf. Dat kan flink oplopen, zeker in de GGZ-sector waar niet-gecontracteerde therapeuten soms aanzienlijk hogere tarieven hanteren.
Controleer altijd of jouw vaste huisarts, specialist of therapeut gecontracteerd is bij de verzekeraar die je overweegt. Veel verzekeraars bieden een zorgverlener-zoektool aan op hun website. De Consumentenbond publiceert elk jaar ook een overzicht van contractering per verzekeraar en zorgsector.
De combinatiepolis: het nieuwe midden
De combinatiepolis is de opvolger van de restitutiepolis als het gaat om keuzevrijheid. Bij een combinatiepolis — ook wel combipolis of combi-polis genoemd — heb je voor bepaalde vormen van zorg (zoals fysiotherapie of GGZ) volledige of ruimere vergoeding bij niet-gecontracteerde zorgverleners, terwijl je voor het overige zorgaanbod aangewezen bent op het contractennetwerk van de verzekeraar.
Aevitae biedt in 2026 een Basisverzekering Combinatie aan voor €177,10 per maand. Bij die polis ontvang je voor de meeste zorg 100% vergoeding op basis van het marktconforme tarief, ook als de zorgverlener geen contract heeft. Maar let op: per 1 januari 2026 is de overgangsregeling voor GGZ en wijkverpleging afgelopen. Dat betekent dat ook bij Aevitae’s combinatiepolis voor GGZ en wijkverpleging bij niet-gecontracteerde aanbieders een maximum van 80% van het gemiddeld gecontracteerde tarief geldt. Wie specifiek voor GGZ-vrijheid kiest, moet de kleine lettertjes lezen.
Vergelijk voor een goed overzicht de polisvoorwaarden via Rijksoverheid.nl of gebruik de vergelijkingstool van de Consumentenbond. Kijk daarbij niet alleen naar de maandpremie, maar ook naar de vergoedingspercentages per zorgsector.
Premieverschil 2026: naturapolis vs. combinatiepolis
De prijs is een belangrijk verschil. Naturapolis-varianten zijn in 2026 gemiddeld goedkoper dan combinatiepolissen, simpelweg omdat het gecontracteerde netwerk de kosten beheersbaar houdt. De goedkoopste naturapolis in 2026 (VinkVink) start al rond €142,40 per maand. Een combinatiepolis kost je in de regel €10 tot €35 meer per maand, afhankelijk van de verzekeraar en de mate van keuzevrijheid die de polis biedt.
Dat prijsverschil klinkt misschien klein, maar telt op: €25 per maand extra is €300 per jaar. Daarvoor koop je keuzevrijheid — maar alleen als je die keuzevrijheid ook daadwerkelijk gebruikt. Ga je altijd naar gecontracteerde zorgverleners, dan betaal je bij een combinatiepolis structureel meer voor een voordeel dat je nooit benut.
| Polistype | Keuzevrijheid | Vergoeding niet-gecontracteerd | Indicatieve premie 2026 |
|---|---|---|---|
| Naturapolis | Beperkt (alleen netwerk) | ~75% (GGZ: max. 80%) | v.a. ±€142 p/m |
| Combinatiepolis | Ruimer (ook buiten netwerk) | 80–100% (GGZ: max. 80%) | v.a. ±€165–180 p/m |
| Restitutiepolis | Volledig vrij | 100% marktconform tarief | Niet beschikbaar in 2026 |
Wanneer kies je voor een naturapolis?
Een naturapolis is in 2026 de verstandige keuze als je tevreden bent met de zorgverleners in het gecontracteerde netwerk van je verzekeraar. Voor de meeste mensen — met een vaste huisarts, een gecontracteerd ziekenhuis in de buurt en geen lopende behandeling bij een niet-gecontracteerde specialist — is de naturapolis financieel het meest aantrekkelijk.
Controleer wel elk jaar bij het overstappen of jouw vaste zorgverleners ook bij de nieuwe verzekeraar gecontracteerd zijn. Contracten lopen soms af of worden niet verlengd, en dan sta je opeens tegenover een vergoeding van 75% in plaats van 100%. Het Zorgkiezer-platform biedt een handig overzicht van contractering per verzekeraar en zorgverlener.
Wanneer kies je voor een combinatiepolis?
De combinatiepolis is interessant als je één of meer zorgverleners hebt die buiten het gecontracteerde netwerk vallen en je die niet wilt loslaten. Denk aan een psycholoog of psychiater die al jaren je behandelaar is maar geen contract met jouw verzekeraar heeft, een alternatieve geneeskundige of een specialist in een ander ziekenhuis.
In de GGZ speelt dit het sterkst. Wachtlijsten bij gecontracteerde GGZ-aanbieders lopen in 2026 nog steeds op tot meer dan een jaar in sommige regio’s. Wie niet wil wachten, zoekt een niet-gecontracteerde therapeut — en betaalt dan het verschil bij met een naturapolis. Met een combinatiepolis is die bijbetaling kleiner, al geldt ook hier de 80%-grens voor niet-gecontracteerde GGZ-zorg. Raadpleeg voor actuele wachttijden en niet-gecontracteerde aanbieders ook de informatie van Aevitae over niet-gecontracteerde zorg.
Heb je de keuze tussen een naturapolis bij verzekeraar A of een combinatiepolis bij verzekeraar B, kijk dan ook naar de omvang van het netwerk. Soms heeft een naturapolis bij een grote verzekeraar een zo breed netwerk dat je feitelijk dezelfde vrijheid hebt als bij een combinatiepolis bij een kleinere aanbieder.
Het eigen risico speelt ook mee
Los van het polistype geldt in 2026 een verplicht eigen risico van €385. Dat eigen risico geldt voor de meeste zorgkosten, inclusief de vergoeding bij niet-gecontracteerde zorgverleners. Dat betekent: als je voor €500 aan niet-gecontracteerde GGZ-zorg maakt en 80% vergoed krijgt, betaal je €100 uit eigen zak plus nog eens €385 eigen risico — als je dat nog niet verbruikt had. Rekening houden met het eigen risico is dus essentieel bij het inschatten van je werkelijke out-of-pocket kosten bij een naturapolis met niet-gecontracteerde zorgverleners.
Je kunt het eigen risico vrijwillig verhogen met maximaal €500 extra (tot €885 totaal) in ruil voor een lagere maandpremie. Dat kan interessant zijn als je weinig zorg verwacht te gebruiken, ongeacht het type polis dat je kiest. Meer informatie over eigen risico-berekeningen vind je bij het Nibud, dat jaarlijks handvatten publiceert voor het maken van zorgkeuzes op basis van je persoonlijke situatie.
In 2026 is de zorgverzekeringsmarkt dus duidelijker geworden in één opzicht: de restitutiepolis als aparte categorie bestaat niet meer. Maar de vraag die altijd heeft gespeeld, is er nog steeds — hoeveel vrijheid wil je, en wat ben je bereid daarvoor te betalen? Wie zijn zorgverleners kent en tevreden is met het gecontracteerde netwerk, kiest slim voor een naturapolis en spaart jaarlijks honderden euro’s. Wie specifieke, niet-gecontracteerde zorgverleners wil behouden of GGZ-zorg buiten het netwerk verwacht, is beter af met een combinatiepolis — maar let op de 80%-grens voor GGZ en wijkverpleging die per 2026 voor iedereen geldt. Neem de tijd om polissen te vergelijken via onze zorgverzekeringspagina of bekijk onze vergelijkingstools voor een persoonlijk overzicht.
Veelgestelde vragen
Bestaat de restitutiepolis nog in 2026?
Nee. De pure restitutiepolis is per 2025 volledig uit het Nederlandse aanbod verdwenen. Geen enkele zorgverzekeraar biedt in 2026 nog een zuivere restitutiepolis aan. De reden is dat de hogere kosten van vrije zorgkeuze zonder contracten niet langer houdbaar waren. Als alternatief voor keuzevrijheid bestaat er nu de combinatiepolis, waarbij je voor een groot deel van de zorg toch buiten het gecontracteerde netwerk terecht kunt — vaak tegen vergoeding van 80 tot 100% van het marktconforme tarief, afhankelijk van de zorgsector.
Hoeveel krijg ik vergoed bij een niet-gecontracteerde zorgverlener met een naturapolis?
Bij een naturapolis vergoedt je verzekeraar in 2026 doorgaans 75% van het gemiddeld gecontracteerde tarief als je naar een niet-gecontracteerde zorgverlener gaat. Voor GGZ en wijkverpleging geldt een maximum van 80% van het gemiddeld gecontracteerde tarief. Het verschil tussen de vergoeding en het werkelijke tarief van de zorgverlener betaal je zelf bij. Bovendien gaat het vergoed bedrag eerst van je eigen risico (€385 in 2026) af, wat de werkelijke bijbetaling verder kan verhogen.
Wat is een combinatiepolis en voor wie is die bedoeld?
Een combinatiepolis is een hybride zorgpolis die elementen van de naturapolis en de vroegere restitutiepolis combineert. Voor een groot deel van de zorg kun je bij een niet-gecontracteerde zorgverlener terecht met een hogere vergoeding dan bij een pure naturapolis. De combinatiepolis is met name interessant als je een vaste niet-gecontracteerde therapeut, specialist of andere zorgverlener hebt die je wilt behouden, of als je in een regio woont met een beperkt gecontracteerd netwerk. De premie is doorgaans €15 tot €35 per maand hoger dan bij een vergelijkbare naturapolis.
Wat verandert er in 2026 voor GGZ-patiënten met een combinatiepolis?
Per 1 januari 2026 is de overgangsregeling voor GGZ en wijkverpleging afgelopen. Tot en met 2025 konden sommige combinatiepolissen GGZ-zorg bij niet-gecontracteerde aanbieders nog volledig of nagenoeg volledig vergoeden dankzij een tijdelijke uitzonderingsregeling. Dat is nu voorbij. Ook bij combinatiepolissen — inclusief die van Aevitae — geldt voor niet-gecontracteerde GGZ en wijkverpleging nu een maximum van 80% van het gemiddeld gecontracteerde tarief. Dit is voor alle verzekeraars gelijk. Wie GGZ-zorg buiten het netwerk ontvangt, kan dus rekening houden met een eigen bijdrage van minimaal 20% over het gecontracteerde basisbedrag.
Hoe weet ik of mijn zorgverlener gecontracteerd is?
Bijna alle zorgverzekeraars bieden op hun website een zoekhulp aan waarmee je kunt checken of een specifieke zorgverlener, praktijk of instelling een contract heeft. Typ de naam van je huisarts, fysiotherapeut of specialist in en het systeem toont of er een contract is voor het komende jaar. Doe deze check altijd opnieuw als je overstapt van verzekeraar, want contracten worden jaarlijks opnieuw onderhandeld en een zorgverlener die dit jaar gecontracteerd is, kan volgend jaar buiten het netwerk vallen. Via Consumentenbond.nl vind je ook vergelijkende overzichten per verzekeraar.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
