Als zelfstandige draag je alle risico’s zelf. Bij ziekte of een ongeluk stopt je inkomen, terwijl de vaste lasten gewoon doorlopen. Het kabinet trekt daar definitief een streep onder: met de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Wet BAZ) wordt een verplichte AOV voor zzp’ers werkelijkheid. In maart 2026 is het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd en de parlementaire behandeling is in volle gang.
Wat staat er precies in de wet, wat kost het je, wanneer gaat het in en wat kun je nOg doen om de BAZ te ontlopen via een eigen particuliere AOV? Dit artikel legt de BAZ van A tot Z uit, met de meest actuele stand van zaken van mei 2026.
Wat is de Wet BAZ?
BAZ staat voor Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen. Het is een collectieve publieke verzekering die zzp’ers beschermt als zij door ziekte of letsel niet meer kunnen werken. De wet wordt uitgevoerd door het UWV, dat al de WIA-uitkeringen voor werknemers beheert.
De dekking is bewust sober gehouden: het gaat om een basisnet, niet om een volledige inkomensvervanger. Je bouwt recht op uitkering op als je langer dan 24 maanden arbeidsongeschikt bent. Na die wachttijd keer de BAZ maximaal 70 procent van je gemiddelde winst uit, maar nooit meer dan het wettelijk minimumloon — in 2026 ligt dat op circa 2.100 euro bruto per maand.
De regeling is vergelijkbaar met de WIA voor werknemers, maar dan afgestemd op de bijzondere positie van zelfstandigen: wisselende inkomens, seizoenspatronen en ondernemingsrisico worden in de berekeningssystematiek meegenomen.
Premie: 5,4 procent van de winst
De BAZ-premie bedraagt 5,4 procent van de winst uit onderneming. Er zit een maximum aan: je betaalt premie over maximaal het premieplafond dat het UWV jaarlijks vaststelt. Voor zzp’ers met een jaarwinst van circa 38.000 euro of meer komt de maximale bruto premie neer op ongeveer 171 euro per maand, ofwel ruim 2.000 euro per jaar.
Die premie is volledig fiscaal aftrekbaar als ondernemerskosten, net als de premie voor een particuliere AOV nu al aftrekbaar is in box 1. In de praktijk betaal je dus 5,4 procent bruto, maar netto aanzienlijk minder afhankelijk van je belastingschijf. Verdien je in de eerste schijf (tot circa 75.000 euro), dan drukt het belastingvoordeel de netto last richting 3 tot 3,5 procent.
Voor startende zzp’ers die weinig winst maken, valt de premie evenredig lager uit. Wie net begint en 15.000 euro winst draait, betaalt maximaal 810 euro per jaar, ofwel 67,50 euro per maand. Dat maakt de BAZ voor starters beduidend toegankelijker dan een marktconforme particuliere AOV, die voor beginners vaak 150 tot 250 euro per maand kost.
Opt-out: eigen AOV blijven gebruiken
De BAZ biedt een opt-out mogelijkheid voor zzp’ers die al een particuliere AOV hebben of er een willen afsluiten. De overgangsregeling is bedoeld om te voorkomen dat zelfstandigen dubbele kosten maken en dat de private verzekeringsmarkt volledig instort.
Om in aanmerking te komen voor de opt-out moet je AOV aan strenge voorwaarden voldoen:
- De dekking moet minimaal gelijkwaardig zijn aan de BAZ-uitkering (70 procent van de winst, maximaal minimumloon).
- De wachttijd mag niet langer zijn dan 24 maanden (anders is de BAZ-basis niet geborgd).
- De polis moet doorlopend zijn en niet tussentijds opzegbaar zijn door de verzekeraar zonder jouw instemming.
- Je moet de opt-out actief aanvragen bij het UWV — het gaat niet automatisch.
Zorg je huidige AOV voldoet aan deze eisen? Dan kun je bij invoering van de wet een ontheffing aanvragen en buiten de publieke regeling blijven. Voldoet je polis niet aan alle criteria, dan val je automatisch onder de BAZ en gaat de premie van de winst af.
Let op: de eisen aan particuliere AOV-polissen zijn aangescherpt sinds het wetsvoorstel. Polissen met te lange wachttijden of herstelexclusies tellen niet meer mee voor de opt-out. Bespreek dit met je verzekeringsadviseur vóór 2030.
Parlementaire behandeling: stand van zaken mei 2026
Minister Aartsen (Werk en Participatie) diende het wetsvoorstel in maart 2026 in bij de Tweede Kamer. Op 7 april 2026 besprak de vaste Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid het voorstel in een procedurevergadering. De commissie koos voor een reguliere behandeling, die start met een schriftelijke vragenronde. Kamerleden konden tot 20 mei 2026 schriftelijke vragen indienen.
Aanvankelijk hing er een harde Europese deadline boven de BAZ: de wet moest vóór 31 augustus 2026 in het Staatsblad staan als onderdeel van het nationale herstelplan waarvoor Nederland aanspraak maakt op 600 miljoen euro uit het EU-herstelfonds. Die druk is inmiddels afgenomen. In het voorjaar van 2026 bereikte het kabinet een raamwerkakkoord met de Europese Commissie waardoor de BAZ-mijlpaal in het herstelplan vervangen kan worden door de Wet meer zekerheid voor flexwerkers. Hierdoor is de harde deadline van augustus 2026 komen te vervallen en krijgt de Tweede Kamer meer ruimte voor een zorgvuldige behandeling.
De Raad van State bracht in haar advies kanttekeningen bij de uitvoerbaarheid. Zij stelde dat invoering per 1 januari 2030 niet haalbaar is als de wet niet snel definitief wordt vastgesteld en het UWV voldoende voorbereidingstijd krijgt. Ook wees de Raad van State op de complexiteit van de premiegrondslag voor zzp’ers met sterk wisselende inkomens.
Tijdlijn: wanneer gaat de BAZ echt in?
De officiele beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2030. Dat klinkt ver weg, maar er zijn redenen om er nu al rekening mee te houden:
| Moment | Wat gebeurt er |
|---|---|
| Maart 2026 | Wetsvoorstel BAZ ingediend bij Tweede Kamer |
| April–mei 2026 | Schriftelijke vragenronde Kamercommissie SZW |
| 2026–2027 | Verdere parlementaire behandeling, amendementen, plenair debat |
| 2028–2029 | UWV-implementatie, IT-systemen, communicatiecampagne |
| 1 januari 2030 | Beoogde inwerkingtreding BAZ-premieplicht |
De Raad van State twijfelt of 2030 haalbaar is bij de huidige parlementaire snelheid. Als de behandeling vertraging oploopt, schuift de invoering mogelijk door naar 2031 of later. Dat is goed nieuws voor zzp’ers die nu nog een particuliere AOV willen afsluiten: er is waarschijnlijk meer tijd dan de politiek suggereert.
Wil je weten wat er nu al geregeld is rondom verplichte verzekeringen voor zelfstandigen? Lees dan ook ons overzicht in de categorie bedrijfsverzekeringen.
Reacties: vakbonden en belangenorganisaties
De ontvangst van de BAZ in de zzp-wereld is verdeeld. FNV is al jaren voorstander van een verplichte AOV voor zelfstandigen en steunt de hoofdlijn van het wetsvoorstel. De vakbond stelt dat de huidige situatie onhoudbaar is: bijna 1 miljoen zelfstandigen heeft geen inkomenszekerheid bij arbeidsongeschiktheid, wat uiteindelijk neerkomt op een verborgen subsidie vanuit de samenleving via de bijstand.
ZZP Nederland, de grootste belangenorganisatie van zelfstandigen, is kritischer. Voorzitter Frank Alfrink omschrijft het wetsvoorstel als een stap in de goede richting, maar zegt ook: “Zoals zo vaak lukt het ons prima om een heel slecht voorstel minder slecht te maken. Wat blijft is dat het dan van -10 naar -5 gaat.” De organisatie verzet zich principieel tegen de verplichting en dringt aan op een brede vrijwillige alternatieve route.
Ook vanuit de verzekeringsbranche (Verbond van Verzekeraars) klinkt gemengde reactie. Verzekeraars verwelkomen de opt-out maar vrezen dat de publieke basisverzekering de particuliere markt voor eenvoudige AOV-producten grotendeels zal verdringen. De Consumentenbond steunt de wet als basis, maar pleit voor betere consumentenbescherming in de overgangsfase.
BAZ of particuliere AOV: wat past bij jou?
De keuze tussen de publieke BAZ en een eigen particuliere AOV draait om drie factoren: je inkomen, je risicobereidheid en je leeftijd.
De BAZ is voordelig als:
- Je een laag of wisselend inkomen hebt (premie schommelt mee).
- Je vanwege gezondheidsklachten of leeftijd geen betaalbare particuliere AOV kunt krijgen.
- Je een starter bent die de kosten laag wil houden.
Een particuliere AOV is beter als:
- Je een hoger inkomen hebt en meer dan het minimumloon wilt dekken bij arbeidsongeschiktheid.
- Je een kortere wachttijd wilt (de BAZ keert pas na 24 maanden uit).
- Je wil aansluiten bij de opt-out en dubbele premie vermijden.
Let op: de 24 maanden wachttijd van de BAZ is lang. Bij een particuliere AOV kun je kiezen voor een wachttijd van 1 maand, 3 maanden of 12 maanden. Wie direct na het eerste ziektedag gedekt wil zijn, heeft sowieso een aanvullende private verzekering nodig. Meer informatie over de premies en dekking vind je in de categorie arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Wil je nu al een AOV vergelijken die voldoet aan de toekomstige opt-out eisen? De Autoriteit Financiële Markten (AFM) geeft op haar website tips voor het beoordelen van AOV-polissen. Vraag bij je verzekeringsadviseur expliciet of je polis de BAZ-opt-out-toets zal doorstaan.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat de verplichte AOV voor zzp’ers in?
De beoogde invoeringsdatum van de Wet BAZ is 1 januari 2030. De Raad van State heeft twijfels geuit of die datum haalbaar is gezien de complexe parlementaire behandeling en de implementatietijd die het UWV nodig heeft. De wet is in maart 2026 bij de Tweede Kamer ingediend en wordt momenteel behandeld door de Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Hoeveel premie betaal ik voor de BAZ?
De BAZ-premie bedraagt 5,4 procent van je winst uit onderneming, maximaal tot een bepaald premieplafond. Bij een jaarwinst van circa 38.000 euro of meer is de maximale premie ongeveer 171 euro per maand (bruto). De premie is volledig fiscaal aftrekbaar als ondernemerskosten, waardoor de netto last aanzienlijk lager uitvalt afhankelijk van je belastingschijf.
Kan ik de BAZ ontwijken met een eigen AOV?
Ja, via de opt-out regeling. Als je een particuliere AOV hebt die voldoet aan de BAZ-minimumvereisten (70 procent dekking, maximaal wachttijd 24 maanden, doorlopend en niet eenzijdig opzegbaar), kun je een ontheffing aanvragen bij het UWV. Je moet de opt-out actief aanvragen; het gaat niet automatisch. De eisen zijn aangescherpt, dus laat je bestaande polis toetsen door een adviseur.
Wanneer keert de BAZ uit?
De BAZ keert pas uit na een wachttijd van 24 maanden aaneengesloten arbeidsongeschiktheid. Daarna ontvang je maximaal 70 procent van je gemiddelde winst, maar nooit meer dan het wettelijk minimumloon (circa 2.100 euro bruto per maand in 2026). Wie eerder gedekt wil zijn, heeft naast of in plaats van de BAZ een particuliere AOV met kortere wachttijd nodig.
Wat vinden zzp-organisaties van de BAZ?
ZZP Nederland is kritisch: de organisatie verzet zich principieel tegen de verplichting en vindt het wetsvoorstel — ook na aanpassingen — onvoldoende. FNV steunt de hoofdlijn omdat bijna een miljoen zelfstandigen nu helemaal niet verzekerd is. De Consumentenbond en het Verbond van Verzekeraars omarmen de opt-out maar pleiten voor betere bescherming in de overgangsperiode.
Moet ik nu al iets doen?
Niet verplicht, maar wel verstandig. Als je nu een particuliere AOV afsluit die voldoet aan de toekomstige opt-out eisen, kun je bij invoering van de BAZ buiten de publieke regeling blijven en dubbele premie vermijden. Afsluiten doe je bij voorkeur voor 2030, want hoe ouder je bent hoe hoger de premie bij een private verzekeraar. Check je huidige polis nu al op de BAZ-criteria.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
