Als je plotseling komt te overlijden, wat dan? Kan je partner de hypotheek nog betalen? Zijn de kinderen financieel beschermd? Een levensverzekering is het antwoord op die vraag — maar welk type je nodig hebt, hangt af van je situatie, leeftijd en financiële doelen. In 2026 zijn er meerdere vormen op de markt, elk met eigen spelregels voor premie en belasting.
Nederland kent een rijke traditie van levensverzekeringen; de oudste maatschappijen gaan terug tot de negentiende eeuw. Toch is de markt de laatste decennia ingrijpend veranderd. Producten als de Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) kunnen niet meer nieuw worden afgesloten, terwijl de overlijdensrisicoverzekering (ORV) populairder is dan ooit. Dit overzicht legt alle vormen helder uit, inclusief de fiscale regels die in 2026 gelden.
Overlijdensrisicoverzekering (ORV): de meest gekozen optie
De overlijdensrisicoverzekering, kortweg ORV, is de basistorm van een levensverzekering. Je verzekert een vast bedrag — zeg 200.000 euro — dat wordt uitbetaald aan je nabestaanden als je overlijdt binnen de afgesproken looptijd. Leef je de looptijd uit, dan keert de verzekering niets uit en ontvang je ook geen premie terug. Je betaalt dus puur voor zekerheid.
Dat maakt een ORV relatief goedkoop. Centraal Beheer biedt ORV-polissen al aan vanaf circa 1,95 euro per maand voor jonge, gezonde niet-rokers. Wat je precies betaalt, hangt af van vier factoren: je leeftijd, je gezondheid, of je rookt, en de gekozen looptijd en verzekerd bedrag. Hoe ouder je bent en hoe langer de looptijd, hoe hoger de premie. Verzekeraars als Nationale-Nederlanden hanteren een maximumleeftijd van 75 jaar voor de verzekerde; bij Allianz ligt die grens op 66 jaar bij afsluiten.
Bij het aanvragen vul je een gezondheidsverklaring in. Afhankelijk van je leeftijd en het verzekerd bedrag kan de verzekeraar aanvullend medisch onderzoek eisen. Heb je een ernstige aandoening, dan kan de premie hoger uitvallen of kan de aanvraag worden geweigerd. Rook je niet? Dan krijg je bij vrijwel elke aanbieder een premiekorting.
De ORV wordt het meest afgesloten in combinatie met een hypotheek. Bij overlijden van een van de partners zorgt de uitkering ervoor dat de achterblijvende partner de woning kan houden. Je kunt ook kiezen voor een dalende ORV, waarbij het verzekerd bedrag meekrimpt met je resterende hypotheekschuld — dat is goedkoper dan een gelijkblijvende ORV.
Gemengde levensverzekering: zekerheid én opbouw
Een gemengde levensverzekering combineert een ORV met een spaarvorm. Er wordt altijd uitgekeerd: ofwel bij overlijden tijdens de looptijd, ofwel bij in leven zijn op de einddatum. Omdat de verzekeraar sowieso moet uitkeren, is de premie aanzienlijk hoger dan bij een pure ORV.
Gemengde verzekeringen werden vroeger veel afgesloten als aanvulling op het pensioen of om een hypotheek mee af te lossen. Nieuwe gemengde polissen zijn tegenwoordig minder populair, mede door hogere kosten en minder transparantie over de opbouw. Toch lopen er in Nederland nog honderdduizenden oude polissen die in de komende jaren tot uitkering komen. Heb je zo een polis, controleer dan bij je verzekeraar of je de opgebouwde waarde optimaal inzet.
Fiscaal valt een gemengde verzekering in box 3, tenzij hij gekoppeld is aan je eigen woning (zie KEW hieronder). De waarde telt dan mee als vermogen. Lees meer over fiscale regels bij de Belastingdienst.
Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW): voor bestaande polissen
De Kapitaalverzekering Eigen Woning — beter bekend als KEW — was een populaire constructie waarbij de uitkering van een levensverzekering belastingvrij werd gebruikt om de hypotheek af te lossen. De overheid had dat fiscaal aantrekkelijk gemaakt: de opgebouwde rente was vrijgesteld van belasting, mits je aan bepaalde voorwaarden voldeed.
Cruciaal punt voor 2026: je kunt geen nieuwe KEW meer afsluiten. Die mogelijkheid is in 2013 vervallen voor nieuwe gevallen. Heb je voor 1 januari 2013 al een KEW, dan mocht je die behouden onder de oude fiscale regels. De vrijstelling in 2026 bedraagt 207.500 euro per persoon; heb je een fiscale partner, dan geldt een gecombineerde vrijstelling van 415.000 euro. Blijft de uitkering onder die grens en voldoe je aan de looptijd- en premievoorwaarden, dan betaal je geen inkomstenbelasting over het kapitaal.
Omzetten van een bestaande kapitaalverzekering in box 3 naar een KEW mag ook niet meer. Bestaande KEW-houders doen er verstandig aan om de polisvoorwaarden jaarlijks te controleren en bij twijfel een onafhankelijk adviseur te raadplegen, bijvoorbeeld via Nibud of een AFM-geregistreerde adviseur.
Uitvaartverzekering: apart van de levensverzekering
Een uitvaartverzekering is technisch gezien ook een levensverzekering, maar met een specifiek doel: de kosten van je begrafenis of crematie. In 2026 bedragen de gemiddelde uitvaartkosten in Nederland al snel 8.000 tot 12.000 euro, afhankelijk van de regio en het type uitvaart. Zonder verzekering of spaargeld valt die last op je nabestaanden.
Er zijn twee varianten: een naturaverzekering (uitvaartmaatschappij regelt alles) en een kapitaalverzekering (vaste geldsom wordt uitbetaald). DELA, Monuta en Yarden zijn de bekendste aanbieders. Premies lopen sterk uiteen per leeftijd: wie op 30-jarige leeftijd een uitvaartverzekering afsluit, betaalt veel minder per maand dan wie pas op 60-jarige leeftijd begint.
Fiscaal geldt er in 2026 een speciale vrijstelling voor uitvaartverzekeringen in box 3 van 8.904 euro per verzekerde persoon (of per fiscale partner). Valt de waarde van de polis onder dat bedrag, dan hoef je de verzekering niet op te geven in je belastingaangifte. Premies zijn niet aftrekbaar. Lees de details op de site van Monuta over belasting en uitvaartverzekering.
Premie bepalen: leeftijd, gezondheid en looptijd
Ongeacht welk type levensverzekering je kiest, de premie wordt altijd berekend op basis van dezelfde kernfactoren:
- Leeftijd — hoe ouder, hoe groter het statistische overlijdensrisico en dus hoe hoger de premie.
- Gezondheid — chronische aandoeningen, een hoog BMI of een risicovolle beroepsgroep verhogen de premie of leiden tot uitsluiting van bepaalde risico’s.
- Rookgedrag — rokers betalen gemiddeld 20 tot 50 procent meer dan niet-rokers voor vergelijkbare dekking.
- Looptijd — een langere looptijd betekent een hogere totale premielast, maar geeft ook langer zekerheid.
- Verzekerd bedrag — hoe meer nabestaanden ontvangen bij overlijden, hoe hoger de maandpremie.
Voor een man van 35 jaar, niet-roker, met een ORV van 200.000 euro en looptijd van 20 jaar geldt in 2026 een indicatieve premie van circa 15 tot 25 euro per maand, afhankelijk van de verzekeraar. Vrouwen betalen iets minder, omdat ze statistisch langer leven. Vergelijk altijd meerdere aanbieders via een onafhankelijke vergelijkingssite of adviseur — premieverschillen van 30 procent voor identieke dekking zijn geen uitzondering.
Bekijk ook onze categorie Premies & Fiscale Aftrek voor meer informatie over hoe premies worden berekend en wanneer aftrek mogelijk is.
Levensverzekering en box 3: fiscale spelregels
De meeste levensverzekeringen vallen in box 3 van de inkomstenbelasting. Dat betekent dat de opgebouwde waarde (de afkoopwaarde) meetelt bij je vermogen. De algemene vrijstelling in box 3 bedraagt in 2026 59.357 euro per persoon (118.714 euro voor fiscale partners samen). Blijft je totale vermogen — inclusief spaargeld, beleggingen en levensverzekeringen — onder die grens, dan betaal je geen vermogensrendementheffing.
Pure risicoverzekeringen zoals een standaard ORV hebben geen opgebouwde waarde en tellen dus niet mee in box 3 — of slechts voor een symbolisch bedrag. Dat is een groot voordeel ten opzichte van spaarverzekeringen of gemengde polissen. Heb je een gemengde verzekering met substantiële waarde, dan kan het lonen om die af te kopen of om te zetten, afhankelijk van de precieze polis en jouw totale vermogenspositie. Raadpleeg hiervoor altijd een gecertificeerd financieel adviseur.
Aanvullend pensioen via een verzekeraar, zoals een lijfrenteverzekering, valt buiten box 3 zolang de premies nog niet zijn afgetrokken. Dat is box 1-terrein. Let ook op de rol van ABP-pensioen als je (voormalig) ambtenaar bent: een goed ABP-pensioen kan betekenen dat je minder aanvullende levensverzekering nodig hebt. Bekijk ABP’s uitleg over pensioenopbouw voor je situatie.
Wanneer heb je welk type nodig?
Een handige vuistregel: sluit een ORV af als je een partner of kinderen hebt die afhankelijk zijn van jouw inkomen, en zeker bij een hypotheek. De ORV is goedkoop en doelgericht. Een uitvaartverzekering is verstandig als je geen of weinig spaargeld hebt dat je nabestaanden kunnen aanspreken. Een gemengde of kapitaalverzekering was vroeger nuttig als spaarvehikel, maar dat voordeel is grotendeels verdwenen nu spaarrentes weer wat hoger zijn en de kosten van zulke producten transparanter zijn geworden.
Heb je al een lopende levensverzekering en twijfel je of die nog past bij je situatie? Laat die screenen door een onafhankelijk adviseur. Met name oude beleggingsverzekeringen uit de jaren negentig en nul kunnen excessief hoge kosten hebben — het zogenoemde woekerpolisschandaal. Consumenten die destijds zo een polis afsloten, hebben mogelijk recht op compensatie. De Consumentenbond houdt bij welke verzekeraars nog schikkingen lopen.
Tot slot: een levensverzekering is geen statisch product. Herevalueer je polis bij grote levensgebeurtenissen — het kopen van een woning, de geboorte van een kind, een scheiding of het bereiken van je pensioengerechtigde leeftijd. Zo blijf je altijd optimaal gedekt zonder te veel te betalen. Meer lezen? Bekijk ook onze categorie Levensverzekering voor vergelijkingen en keuzehulp.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een ORV en een gemengde levensverzekering?
Een overlijdensrisicoverzekering (ORV) keert alleen uit als je overlijdt tijdens de looptijd. Leef je de looptijd uit, dan ontvang je niets. Een gemengde levensverzekering keert altijd uit: bij overlijden of bij het bereiken van de einddatum. Daardoor is een gemengde verzekering aanzienlijk duurder, maar bouw je tegelijkertijd vermogen op. Voor puur nabestaandenzekerheid is een ORV vrijwel altijd de goedkoopste en meest transparante keuze.
Kan ik in 2026 nog een Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) afsluiten?
Nee, dat is niet meer mogelijk. Nieuwe KEW-polissen konden na 1 januari 2013 niet meer worden afgesloten. Heb je voor die datum al een KEW, dan mag je die behouden onder de oude fiscale vrijstelling van 207.500 euro (of 415.000 euro met fiscale partner). Je mag een bestaande kapitaalverzekering in box 3 ook niet meer omzetten naar een KEW. Controleer jaarlijks of je nog aan de polisvoorwaarden voldoet om de vrijstelling te behouden.
Hoe beïnvloedt mijn leeftijd de premie van een levensverzekering?
Leeftijd is de grootste premiebepalende factor. Hoe ouder je bent bij het afsluiten, hoe hoger het statistische overlijdensrisico en dus hoe meer je betaalt. Een 30-jarige niet-roker betaalt voor een ORV van 200.000 euro (looptijd 20 jaar) typisch 10 tot 15 euro per maand; een 50-jarige voor dezelfde dekking al gauw 60 tot 100 euro. Wacht dus niet te lang met afsluiten als je weet dat je een levensverzekering nodig hebt.
Is een uitvaartverzekering verplicht en hoe werkt de belastingvrijstelling?
Een uitvaartverzekering is niet verplicht, maar wel verstandig als je geen spaargeld hebt dat nabestaanden kunnen aanspreken. In 2026 geldt een box 3-vrijstelling van 8.904 euro per verzekerde voor uitvaartverzekeringen die uitsluitend uitkeren bij overlijden. Blijft de waarde van de polis onder dat bedrag, dan hoef je hem niet op te geven in je belastingaangifte. Premies zijn niet aftrekbaar van de belasting.
Valt een levensverzekering altijd in box 3?
Niet altijd. Een pure overlijdensrisicoverzekering heeft geen opgebouwde waarde en telt nauwelijks mee in box 3. Kapitaalverzekeringen en gemengde polissen met een opgebouwde waarde tellen wel mee. De KEW viel vroeger buiten box 3 dankzij een speciale vrijstelling; die constructie is voor nieuwe gevallen gesloten. Lijfrenteverzekeringen waarbij je premies aftrekt van je inkomen vallen in box 1, niet in box 3.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
