Als zelfstandige zonder personeel ben je verantwoordelijk voor je eigen zorgverzekering. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk betalen veel ZZP’ers jarenlang te veel, of ze kiezen een aanvullend pakket dat niet aansluit op hun situatie. In 2026 is het eigen risico vastgesteld op €385 per jaar — gelijk aan 2025 — en liggen de nominale premies voor de basisverzekering gemiddeld zo’n €3 per maand hoger dan vorig jaar. Dat maakt dit een goed moment om je polis opnieuw te beoordelen.
Het goede nieuws: er zijn in 2026 meerdere manieren waarop ZZP’ers collectiviteitskorting kunnen pakken, ook zonder werkgever. Via brancheorganisaties, vakbonden en ZZP-collectieven zijn kortingen tot 25% op aanvullende pakketten haalbaar. Dit artikel legt uit hoe het systeem werkt, welke aanbieders interessant zijn en wat je fiscaal wel en niet kunt aftrekken.
Basis- versus aanvullende verzekering: hetzelfde als voor werknemers
Een veelgehoord misverstand is dat ZZP’ers een apart soort basisverzekering nodig hebben. Dat klopt niet. De Zorgverzekeringswet geldt voor iedere ingezetene van Nederland, ongeacht of je in loondienst werkt of als zelfstandige. Het basispakket — huisarts, ziekenhuiszorg, medicijnen, fysiotherapie bij chronische aandoeningen — is voor een ZZP’er identiek aan dat van een werknemer.
Waar het verschil zit, is in de collectiviteitskorting. Werkgevers mogen werknemers een collectief aanbieden met korting op de aanvullende verzekering. Als ZZP’er heb je geen werkgever die dat voor je regelt, maar je kunt zelf aansluiting zoeken bij een collectief via een brancheorganisatie of vereniging. De overheid heeft de collectiviteitskorting op de basisverzekering in 2023 afgeschaft, maar op aanvullende pakketten is die korting nog volop beschikbaar.
ZZP-collectieven: waar zit de beste korting in 2026?
ZZP Nederland biedt leden in 2026 collectieve korting bij zes zorgverzekeraars: a.s.r., CZ, Menzis, Nationale Nederlanden, ONVZ en VGZ. Afhankelijk van het pakket loopt de korting op aanvullende verzekeringen op tot 25%. Dat kan al gauw €150 tot €300 per jaar schelen op je totale zorgkosten als je ook tandartsverzekering en fysiotherapie meeverzekert.
De IZZ Zorgverzekering via VGZ is speciaal opgericht voor mensen die werkzaam zijn in de zorg. ZZP’ers in de zorgsector — denk aan zelfstandige verpleegkundigen, logopedisten of thuiszorgmedewerkers — kunnen deelnemen aan het IZZ-collectief mits ze het grootste deel van hun inkomen verdienen via zorginstellingen. In 2026 betaalt IZZ tot €30 per betalende verzekerde per jaar als extra bijdrage, bovenop de reguliere collectiviteitskorting die al in de premie is verwerkt. Partners en kinderen van de ZZP’er vallen automatisch mee onder de IZZ-voordelen.
Ben je niet actief in de zorg? Dan zijn brancheorganisaties als FNV Zelfstandigen, PZO-ZZP of sectorverenigingen vaak ook aangesloten bij zorgcollectieven. Het loont om bij jouw beroepsvereniging te vragen of er een collectief beschikbaar is voordat je individueel een polis afsluit.
Aanvullende pakketten die voor ZZP’ers relevant zijn
De aanvullende verzekering is het deel van je zorgpakket dat je zelf samenstelt. Voor ZZP’ers zijn een paar dekkingen extra relevant, omdat je als zelfstandige niet profiteert van bedrijfsgezondheidsregelingen of aanvullend ziekteverlof vanuit een werkgever.
Aevitae (onderdeel van de CZ Groep) biedt aanvullende pakketten onder de naam Laef!, van Laef! Basic tot Laef! 4. De Laef!-pakketten variëren van een basisuitbreiding met 6 fysiotherapiebehandelingen tot uitgebreide vergoedingen voor alternatieve geneeskunde en 12 fysiotherapiesessies. Voor ZZP’ers die veel fysiek werk doen — bouwvakkers, kappers, schoonmakers — is een ruimer fysiotherapiepakket aantrekkelijk omdat de eigen verzekeringstrekker bij uitval groter is dan bij werknemers met loondoorbetaling.
Promovendum, eveneens onderdeel van de a.s.r.-familie, positioneert zich als een budgetvriendelijke online aanbieder. De premies liggen doorgaans lager dan het marktgemiddelde, maar het aanbod aan aanvullende pakketten is beperkter. Voor ZZP’ers die gezond zijn en weinig aanvullende zorg gebruiken, is Promovendum een kosteneffectieve keuze voor alleen de basisverzekering.
CZ Direct is de online tak van CZ en richt zich op mensen die zelfstandig hun polis willen beheren. CZ Direct combineert een scherpe basisprijs met de mogelijkheid om aanvullende modules apart bij te sluiten, waaronder tandverzekering, alternatieve geneeskunde en optiek. Via het ZZP Nederland-collectief zijn CZ-polissen met extra korting beschikbaar. Let wel: controleer bij afsluiting altijd of de collectiviteitskorting ook echt op de aanvullende module van toepassing is, en niet alleen op de basisverzekering (die korting bestaat immers niet meer).
Wil je pakketten naast elkaar zetten? De Consumentenbond vergelijkingstool geeft een onafhankelijk overzicht van premies en dekkingen per verzekeraar voor 2026. Combineer dat met de ledenkorting via je brancheorganisatie voor het beste resultaat.
Vrijwillig eigen risico: zinnig voor gezonde ZZP’ers?
Naast het verplichte eigen risico van €385 kun je kiezen voor een vrijwillig eigen risico van €100, €200, €300, €400 of €500 extra. Dat levert premiekorting op: bij €500 vrijwillig eigen risico bespaar je al snel €20 tot €25 per maand op je basispremie, afhankelijk van de verzekeraar.
Voor ZZP’ers die jong zijn, geen chronische aandoening hebben en zelden de huisarts of specialist bezoeken, kan het verhoogde vrijwillige eigen risico voordelig uitpakken. Je totale maximale eigen risico wordt dan €885 per jaar, maar als je dat risico nooit bereikt, houd je netto geld over. Let wel: het vrijwillige eigen risico geldt niet voor huisartsbezoek, kraamzorg, wijkverpleging of zorg uit de aanvullende verzekering — die val je altijd niet onder het eigen risico. Bekijk de rekentool van Nibud om te bepalen of dit voor jouw situatie loont.
Fiscale aftrek: premie bijna nooit aftrekbaar
Een veelgestelde vraag van ZZP’ers is of de zorgverzekeringspremie aftrekbaar is als zakelijke kostenpost. Het antwoord is nee. De zorgverzekeringspremie mag je als ondernemer niet opvoeren als bedrijfskosten, ongeacht of je eenmanszaak, VOF of BV hebt. Hetzelfde geldt voor het eigen risico dat je betaalt wanneer je zorg gebruikt — dat is evenmin aftrekbaar.
Er is een kleine uitzondering: bepaalde specifieke zorgkosten kunnen via de aangifte inkomstenbelasting worden afgetrokken onder de regeling "specifieke zorgkosten". Denk aan kosten voor hulpmiddelen, dieetkosten bij een doktersverwijzing of vervoer naar het ziekenhuis. Maar deze aftrekpost heeft een drempel: je trekt alleen het bedrag af dat uitkomt boven een inkomensafhankelijke drempel. Voor de meeste ZZP’ers in 2026 is het voordeel hiervan beperkt of nihil. De Belastingdienst beschrijft de exacte voorwaarden op zijn website.
Wat ZZP’ers weleens vergeten: de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) die je als ondernemer betaalt via je belastingaangifte, is wel een zakelijke kostenpost in de zin dat het je netto-inkomen verlaagt. De IAB wordt berekend over je winst uit onderneming en bedraagt in 2026 5,26% over maximaal €71.628 aan winst. Boven dat bedrag betaal je geen IAB meer. Dit is geen premie die je zelf overmaakt aan een verzekeraar, maar een afdracht via de Belastingdienst.
Aanvullend: arbeidsongeschiktheid en zorg in samenhang
De zorgverzekering dekt uitsluitend medische kosten — niet het inkomensverlies als je ziek of arbeidsongeschikt wordt. Veel ZZP’ers realiseren zich te laat dat er geen loondoorbetaling is bij ziekte. Een aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) staat dan ook los van je zorgverzekering, maar is zeker zo belangrijk. Bij langdurige ziekte lopen de medische kosten en het inkomensverlies gelijk op.
Sommige zorgverzekeraars bieden gecombineerde pakketten of kortingen als je ook andere verzekeringen bij hen afsluit. CZ Direct en ONVZ hebben bijvoorbeeld afspraken met partners voor AOV-producten. Bekijk de arbeidsongeschiktheidsverzekering categorie op deze site voor een uitgebreide vergelijking. Het is ook de moeite waard om te kijken naar de bedrijfsverzekeringen die als pakket goedkoper kunnen uitpakken dan losse polissen.
Stappenplan: zo kies je de beste zorgverzekering als ZZP’er
Gebruik het volgende stappenplan om in 2026 de beste keuze te maken:
- Controleer je brancheorganisatie — ben je lid van een ZZP-organisatie, vakbond of sectorvereniging? Vraag naar het collectieve zorgverzekeringaanbod en de bijbehorende korting.
- Bepaal je zorggebruik — hoeveel fysiotherapie, tandartszorg, alternatieve geneeskunde of brillen heb je gemiddeld per jaar nodig? Vergelijk dit met de kosten van een aanvullend pakket.
- Overweeg vrijwillig eigen risico — ben je gezond en gebruik je weinig zorg? Dan kan een hoger vrijwillig eigen risico jaarlijks €200 tot €300 besparen.
- Vergelijk minstens drie aanbieders — gebruik de Consumentenbond of Zorgwijzer.nl als startpunt, maar vergeet niet de collectiviteitskorting erbij op te tellen.
- Check de IZZ-voorwaarden — werk je in de zorg als ZZP’er? Meld je dan aan via izzdoorvgz.nl om te controleren of je in aanmerking komt.
Als ZZP’er heb je geen werkgever die voor je regelt, maar je hebt wel de vrijheid om actief de beste deal te zoeken. In 2026 is er genoeg keuze, collectieve korting beschikbaar en transparante vergelijkingstools om goed geinformeerd een beslissing te nemen. Laat die jaarlijkse overstapperiode (november-december) niet ongebruikt voorbijgaan.
Veelgestelde vragen
Betaalt een ZZP’er meer voor de basisverzekering dan een werknemer?
Nee. De nominale premie voor de basisverzekering is voor iedereen gelijk, ongeacht of je werknemer of ZZP’er bent. In 2026 bedraagt het verplichte eigen risico €385 per jaar. Wat verschilt, is dat werkgevers voor werknemers collectiviteitskorting kunnen regelen. Die korting geldt sinds 2023 niet meer voor de basisverzekering, alleen nog voor aanvullende pakketten. Als ZZP’er kun je dezelfde korting krijgen via een brancheorganisatie of ZZP-collectief.
Kan ik als ZZP’er deelnemen aan het IZZ-collectief?
Ja, maar alleen als je het grootste deel van je inkomen verdient via werkzaamheden voor zorginstellingen. Ben je zelfstandig verpleegkundige, logopedist, ergotherapeut of werkzaam in de thuiszorg? Dan kom je waarschijnlijk in aanmerking. IZZ betaalt in 2026 tot €30 per verzekerde per jaar als extra bijdrage bovenop de collectiviteitskorting. Controleer de exacte voorwaarden op izzdoorvgz.nl, want de regels zijn per sector iets anders.
Is mijn zorgverzekeringspremie aftrekbaar als zakelijke kostenpost?
Nee. De zorgverzekeringspremie mag je als ZZP’er niet opgeven als bedrijfskosten, en hetzelfde geldt voor het eigen risico. Wel betaal je als ondernemer de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) via je belastingaangifte, die 5,26% van je winst bedraagt in 2026 (tot een maximum van €71.628). Die bijdrage is geen aftrekbare kostenpost, maar verlaagt wel je netto-inkomen. Specifieke zorgkosten kunnen soms deels via de aangifte worden afgetrokken, maar de drempel maakt dit voor de meeste ZZP’ers weinig voordelig.
Wat is het verschil tussen Promovendum, Aevitae en CZ Direct?
Alle drie zijn merken die vallen onder grotere verzekeringsgroepen. Promovendum (a.s.r.-groep) is een budgetmerk met lage premies en beperkt aanvullend aanbod, geschikt voor ZZP’ers die weinig zorg gebruiken. Aevitae (CZ Groep) biedt aanvullende Laef!-pakketten met uitgebreide fysiotherapie- en alternatieve geneeskundedekking, aantrekkelijk voor wie fysiek zwaar werk doet. CZ Direct is de online tak van CZ zelf, met modulaire aanvullende opties en toegang tot het CZ-collectief via ZZP-organisaties.
Wanneer is een hoog vrijwillig eigen risico slim als ZZP’er?
Als je jong bent, geen chronische aandoening hebt en gemiddeld minder dan €385 aan zorgkosten per jaar maakt via de basisverzekering. Bij €500 extra vrijwillig eigen risico bespaar je al snel €20 tot €25 per maand op je premie, wat neerkomt op €240 tot €300 per jaar. Haal je het totale eigen risico van €885 niet, dan houd je dat verschil over. Haal je het wel, dan betaal je netto hetzelfde of iets meer. Gebruik de rekentool van Nibud of je zorgverzekeraar om het voor jouw situatie door te rekenen.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
