Je hebt net een woning op het oog, de hypotheekadviseur schuift een stapel papieren over tafel en ergens halverwege komt het ter sprake: de overlijdensrisicoverzekering, of kortweg ORV. Verplicht? Niet verplicht? Het antwoord is in 2026 genuanceerder dan je misschien verwacht. De wetgever schrijft niets voor, maar banken en hypotheekverstrekkers doen dat soms wel degelijk. En als je een NHG-hypotheek overweegt, speelt er nog een extra laag: die regels zijn de afgelopen jaren flink veranderd.
In dit stuk zetten we de stand van zaken in 2026 helder uiteen. Wat zegt NHG precies? Wanneer leggen geldverstrekkers zonder NHG toch een ORV-eis op? En welke dekkingsvorm past het beste bij een annuitaire of lineaire hypotheek? Je vindt hier concrete bedragen, voorbeelden en de nuances die een adviseur soms te snel overslaat.
Wat is een ORV en waarom bestaat hij bij een hypotheek?
Een overlijdensrisicoverzekering keert een vooraf afgesproken bedrag uit als de verzekerde overlijdt binnen de looptijd van de polis. Bij een hypotheek is de gedachte simpel: als de broodwinner wegvalt, moet de langstlevende partner de woning kunnen blijven bewonen zonder de hypotheeklasten niet meer te kunnen dragen. De verzekeringsuitkering lost de resterende schuld (geheel of gedeeltelijk) af, of biedt voldoende buffer om tijdelijk de maandlasten te blijven betalen.
De ORV is nadrukkelijk iets anders dan een levensverzekering met een spaarcomponent. Hij dekt puur het overlijdensrisico, niets meer. De premie is daardoor relatief laag, zeker voor jongere kopers in goede gezondheid. Een stel van 35 jaar dat een ORV van 300.000 euro afsluit voor 30 jaar betaalt in 2026 al snel minder dan 40 euro per maand gezamenlijk, afhankelijk van de dekkingsvorm en de gekozen verzekeraar.
NHG en de ORV: verplichting al jaren geleden afgeschaft
Tot 2018 was een ORV verplicht als je een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) afsloot. Die eis gold voor nieuwe hypotheken. Vanaf 1 januari 2020 verviel de verplichting ook voor bestaande NHG-klanten: wie zijn ORV wilde stopzetten, kon dat zonder sancties doen.
De redenering van NHG was helder: chronisch zieken, ex-kankerpatienten en mensen met andere gezondheidsrisico’s hadden grote moeite om uberhaupt een ORV te krijgen, laat staan tegen een betaalbare premie. Door de verplichting los te laten, werd de NHG-hypotheek toegankelijker voor kwetsbare groepen. NHG compenseert het wegvallen van de ORV-buffer deels via zijn eigen garantieconstructie: als je woning bij gedwongen verkoop minder opbrengt dan de hypotheekschuld, springt NHG bij voor het restschuldrisico.
De NHG-grens voor 2026 is vastgesteld op 470.000 euro, zo bevestigde de Rijksoverheid in oktober 2025. Voor woningen die worden verduurzaamd geldt een verhoogde grens van 498.200 euro. De afsluitpremie blijft 0,4% van de hypotheeksom. Een hypotheek van 400.000 euro kost dus 1.600 euro eenmalig aan NHG-premie.
Conclusie voor NHG: geen ORV verplicht, niet bij nieuwe hypotheken en niet bij bestaande. Maar dat is slechts de helft van het verhaal.
Eigen eisen van geldverstrekkers: wanneer leggen banken een ORV op?
Banken en hypotheekverstrekkers hebben hun eigen acceptatiecriteria, los van wat NHG voorschrijft. En die criteria verschillen behoorlijk per aanbieder. De Consumentenbond stelt het duidelijk: een ORV is bij de meeste geldverstrekkers niet verplicht, maar er zijn uitzonderingen.
De meest voorkomende situaties waarbij een geldverstrekker toch een ORV eist:
- Hoge loan-to-value zonder NHG: Leen je meer dan 80% van de woningwaarde zonder NHG-dekking, dan vragen meerdere banken om een ORV. Argenta hanteert als richtlijn: boven 80% van de marktwaarde met NHG en boven 60% zonder NHG is een ORV vereist. ABN AMRO hanteert een vergelijkbare drempel boven de 80%.
- Oudere kopers zonder NHG: Ben je 70 jaar of ouder en leen je zonder NHG, dan hanteren sommige aanbieders een ORV-eis, afhankelijk van het geleende bedrag ten opzichte van de woningwaarde.
- Specifiek acceptatiebeleid per aanbieder: Sommige verstrekkers leggen de eis vast in hun hypotheekofferte als maatwerkconditie, los van leeftijd of LTV-ratio. Dit staat dan expliciet in de offertebrief.
Let op: als een bank een ORV eist, mag je die afsluiten bij een verzekeraar naar keuze. De bank mag je niet verplichten de verzekering bij hen of een gelieerde partij onder te brengen. Dat is wettelijk vastgelegd via de AFM-regels rondom koppelverkoop.
Welke dekking past bij jouw hypotheekvorm?
Stel dat je besluit een ORV af te sluiten, of verplicht bent dat te doen. Dan is de dekkingsvorm een cruciale keuze. Er zijn drie hoofdvormen:
Gelijkblijvende ORV
De uitkering is gedurende de hele looptijd gelijk. Sluit je een polis af op 300.000 euro, dan keren ze bij overlijden in jaar 1 evenveel uit als in jaar 25. Dit klinkt aantrekkelijk, maar is bij een annuitaire of lineaire hypotheek eigenlijk overdekking: na verloop van jaren daalt je schuld, terwijl de polis gelijk blijft. De premie is hoger dan bij dalende varianten. Wel handig als je de uitkering ook wilt gebruiken voor andere doelen dan alleen aflossing, of als je een aflossingsvrije hypotheek hebt.
Annuitair dalende ORV
De uitkering daalt op dezelfde manier als de restschuld van een annuitaire hypotheek: aan het begin langzaam, later sneller. Dit type sluit nauw aan bij de meest verkochte hypotheekvorm van 2026. De premie is beduidend lager dan bij een gelijkblijvende polis. Het dalingspercentage ligt doorgaans tussen de 4 en 8% per jaar. Verreweg de populairste keuze voor kopers met een annuitaire hypotheek.
Lineair dalende ORV
Bij een lineaire hypotheek daalt je schuld elk jaar met een vast bedrag. Een lineair dalende ORV volgt dat patroon: ook hier daalt de uitkering ieder jaar met een gelijk deel. Deze combinatie is logisch en goedkoper dan een gelijkblijvende polis, maar lineaire hypotheken zijn minder gangbaar dan annuitaire, dus ook deze ORV-variant kom je minder vaak tegen.
Een vuistregel: stem de ORV-dekkingsvorm af op je hypotheekvorm. Zo betaal je nooit te veel premie en heb je altijd precies genoeg dekking om de resterende schuld af te lossen. Adviseurs spreken in dit verband wel over de 90-100% dekkingsregel: de ORV-uitkering dekt bij overlijden minimaal 90% van de op dat moment uitstaande hypotheekschuld.
Premie en gezondheidsverklaring in 2026
De premie voor een ORV hangt af van leeftijd, gezondheid, rookgedrag, looptijd en de gewenste uitkering. In 2026 vragen vrijwel alle verzekeraars een gezondheidsverklaring. Bij een uitkering boven een bepaald drempelbedrag (in de meeste gevallen 300.000 a 400.000 euro) is ook een medische keuring verplicht.
Wie chronisch ziek is of een ernstige aandoening in zijn verleden heeft, kan te maken krijgen met een hogere premie, een uitsluiting of zelfs een weigering. Daarvoor bestaat het Financieel Toetsingskader van het Verbond van Verzekeraars en het zogeheten BGFO-protocol: verzekeraars mogen alleen gemotiveerd weigeren en moeten aangeven via welke alternatieve weg een consument alsnog verzekerd kan worden.
Voor NHG-klanten met gezondheidsrisicos die geen ORV kunnen afsluiten, is dit nu minder een probleem dan voor 2020: de verplichting is immers afgeschaft. Maar wie zonder NHG leent en een bank tegenkomt die alsnog een ORV eist, zit in een lastig parket als de medische acceptatie niet lukt.
Moet je partner ook meeverzekerd zijn?
Een veelgestelde vraag: sluit je een polis af op een leven of op twee levens? Bij stellen met twee inkomens is het verstandig om beide partners te verzekeren. Je kunt dat op twee manieren doen:
- Twee aparte polissen: Elk eigen polis, elk op eigen leven. Flexibeler bij relatiewijzigingen.
- Een gezamenlijke polis op twee levens: Keert uit bij het eerste overlijden. Goedkoper dan twee losse polissen, maar de polis stopt na die eerste uitkering. De langstlevende heeft dan geen dekking meer.
Tweeverdieners met een hypotheek in de buurt van de NHG-grens van 470.000 euro doen er verstandig aan beide levens afzonderlijk te verzekeren, zodat na het overlijden van een van beiden de langstlevende partner niet opnieuw onverzekerd is.
Is een ORV fiscaal aftrekbaar?
Als de ORV direct verbonden is aan de hypotheek (en daarmee aan de eigen woning) en de uitkering uitsluitend bestemd is voor aflossing van de hypotheek, valt de premie voor de ORV onder de eigenwoningregeling. In dat geval is de premie niet aftrekbaar als hypotheekrente, maar telt de polis ook niet mee als vermogen in box 3. Dit is gunstig voor mensen met een groter vermogen.
Koppel je de ORV niet aan de hypotheek, dan valt de polis in box 3 als je geen belastingvrijstelling hebt. Laat je hierover adviseren door een onafhankelijk financieel adviseur, zeker als je naast de hypotheek ook ander vermogen hebt. De regels rondom fiscale behandeling van levensverzekeringen zijn in 2026 niet wezenlijk veranderd ten opzichte van 2025, maar de vermogensrendementsheffing in box 3 is opnieuw onderwerp van debat in de Tweede Kamer.
Wanneer heb je in 2026 dus echt een ORV nodig?
Even de balans opmaken. Een ORV is in 2026 verplicht als:
- Je geldverstrekker het expliciet oplegt in de hypotheekofferte (controleer dit altijd).
- Je meer dan 80% van de woningwaarde leent zonder NHG (afhankelijk van de aanbieder).
- Je ouder bent dan 70 en zonder NHG leent bij een aanbieder met een leeftijdsgebonden acceptatiebeleid.
Een ORV is verstandig, ook als hij niet verplicht is, als:
- Je als stel beide inkomens nodig hebt om de hypotheeklasten te dragen.
- Je jonge kinderen hebt en de langstlevende partner zonder eigen inkomen zou achterblijven.
- Je hypotheek relatief hoog is ten opzichte van je eigen vermogen.
Kortom: de verplichting is in de meeste gevallen verdwenen, maar de verstandigheid om er een te hebben is er niet minder om. Een ORV is een van de goedkoopste vormen van financiele bescherming die er bestaan. Voor een jong, gezond stel met een hypotheek van 350.000 euro kost een annuitair dalende ORV met 30 jaar looptijd al gauw 20 tot 35 euro per persoon per maand. Dat is minder dan een streaming-abonnement, voor een bescherming die tientallen jaren duurt. Vergelijk aanbieders via een onafhankelijk vergelijkingstool en bekijk ook de uitleg over levensverzekeringen voor bredere context.
Veelgestelde vragen
Is een ORV verplicht bij een NHG-hypotheek in 2026?
Nee. NHG heeft de verplichting tot een overlijdensrisicoverzekering in januari 2018 afgeschaft voor nieuwe hypotheken, en in januari 2020 ook voor bestaande NHG-hypotheken. Je bent vrij om wel of geen ORV af te sluiten. NHG biedt zelf bescherming tegen restschulden via de garantieconstructie, maar dekt niet je maandlasten als de broodwinner wegvalt. Het afsluiten van een ORV blijft daarmee voor veel stellen verstandig, ook al is het niet meer verplicht.
Welke banken eisen nog wel een ORV?
Sommige geldverstrekkers leggen een ORV-eis op als je zonder NHG meer dan 80% van de woningwaarde leent. Argenta hanteert die drempel bij 80% met NHG en 60% zonder NHG. ABN AMRO vraagt een ORV boven de 80% loan-to-value zonder NHG. Andere aanbieders hanteren weer andere grenzen. Controleer dit altijd in je hypotheekofferte. Je bent vrij de ORV bij iedere verzekeraar naar keuze af te sluiten; de bank mag je niet verplichten de verzekering bij henzelf onder te brengen.
Wat is het verschil tussen een annuitair en lineair dalende ORV?
Een annuitair dalende ORV volgt het patroon van een annuitaire hypotheek: de uitkering daalt aan het begin langzaam en later sneller, omdat bij een annuitaire hypotheek de aflossing ook zo verloopt. Een lineair dalende ORV daalt elk jaar met een vast, gelijk bedrag, net als bij een lineaire hypotheek. Beide varianten zijn goedkoper dan een gelijkblijvende ORV, omdat de maximale uitkering in de loop van de tijd afneemt. Stem de ORV-vorm altijd af op je hypotheekvorm voor de meest kostenefficiënte dekking.
Hoe hoog moet de dekking van mijn ORV zijn?
Als vuistregel geldt dat de ORV bij overlijden minimaal 90 tot 100% van de op dat moment uitstaande hypotheekschuld dekt. Bij een dalende ORV is dat automatisch het geval als je de polis afstemt op je hypotheekvorm. Wil je meer zekerheid, bijvoorbeeld om de langstlevende ook extra buffer te geven naast aflossing van de schuld, dan kun je kiezen voor een hogere dekking of een gedeeltelijk gelijkblijvende polis. Laat dit uitrekenen door een onafhankelijk adviseur.
Kan ik een ORV weigeren als de bank hem oplegt?
Als een geldverstrekker een ORV als voorwaarde stelt voor de hypotheek, dan is dat een bindende voorwaarde: zonder ORV geen hypotheek bij die aanbieder. Wat je wél mag doen, is de ORV afsluiten bij een verzekeraar naar eigen keuze. Je bent niet verplicht de polis bij de bank zelf of een gelieerde partij te nemen. Vergelijk premies via een onafhankelijke vergelijker voor de beste prijs. Als de eis onredelijk lijkt, kun je ook een andere hypotheekaanbieder benaderen die die eis niet stelt.
Wat kost een ORV bij een hypotheek van 400.000 euro in 2026?
De premie hangt sterk af van leeftijd, gezondheid, rookgedrag en dekkingsvorm. Als indicatie: een annuitair dalende ORV van 400.000 euro met 30 jaar looptijd voor een gezonde niet-roker van 35 jaar kost in 2026 ruwweg 25 tot 45 euro per maand. Een gelijkblijvende polis op hetzelfde bedrag is duurder: reken op 40 tot 70 euro per maand. Bij twee polissen voor twee partners verdubbelen die bedragen globaal. Exacte premies variëren per verzekeraar; vergelijk altijd minimaal drie offertes.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
