Elke maand de zorgpremie betalen voelt voor de meeste mensen als vanzelfsprekend — totdat het een keer misgaat. Een periode van werkloosheid, een scheiding, stapelende schulden of gewoon de chaos van het dagelijks leven kan ervoor zorgen dat rekeningen blijven liggen. Bij de zorgverzekering zijn de gevolgen van niet betalen concreet en ingrijpend: na zes maanden achterstand word je officieel aangemerkt als wanbetaler en neemt het CAK het over. Wat dat precies betekent, welk bedrag je dan kwijt bent en hoe je uit deze situatie komt, lees je hier.
De wanbetalersregeling bestaat al sinds 2009 en is door de jaren heen meerdere malen aangepast. Het doel is tweeledig: enerzijds zorgt de regeling ervoor dat ook mensen met betalingsachterstanden verzekerd blijven voor medisch noodzakelijke zorg, anderzijds moeten de opgelopen achterstanden alsnog worden ingelost. In de praktijk werkt dat niet altijd soepel, maar de overheid heeft in 2026 extra nadruk gelegd op het vroegtijdig signaleren van financiële problemen — zodat escalatie naar de CAK-regeling zoveel mogelijk voorkomen wordt.
Wanneer ben je officieel een wanbetaler?
De term wanbetaler klinkt zwaar, maar de drempel is vrij concreet. Zodra je meer dan zes maanden de premie van je basisverzekering niet hebt betaald, is je zorgverzekeraar verplicht je aan te melden bij het CAK (Centraal Administratie Kantoor). Dat is geen keuze van de verzekeraar: de Zorgverzekeringswet schrijft dit voor.
Voorafgaand aan die aanmelding krijg je meerdere herinneringen en aanmaningen. De meeste verzekeraars sturen na twee tot drie maanden achterstand al een aangetekende brief. Reageer je niet of kom je niet tot een betalingsregeling, dan gaat de aanmelding bij het CAK door. Vanaf dat moment verandert er veel: je verliest het recht om van verzekeraar te wisselen, je aanvullende verzekering kan worden opgezegd en je betaalt voortaan de zogenoemde bestuursrechtelijke premie.
De bestuursrechtelijke premie in 2026: wat betaal je?
De bestuursrechtelijke premie is de premie die het CAK int in plaats van je eigen verzekeraar. In 2026 bedraagt deze premie €172,70 per maand. Dat is geen willekeurig getal: de wet stelt dat de bestuursrechtelijke premie 110% van de gemiddelde zorgpremie moet zijn. Doordat de gemiddelde premie in 2026 is gestegen ten opzichte van voorgaande jaren, ligt ook de bestuursrechtelijke premie hoger dan je misschien verwacht.
Dit bedrag wordt bij voorkeur direct ingehouden op je salaris, uitkering of pensioen. Je werkgever, uitkeringsinstantie (UWV, SVB) of pensioenfonds is wettelijk verplicht mee te werken aan die inhouding. Heb je geen inkomen of is dat inkomen te laag, dan ontvang je een betalingsverzoek via het CJIB. Het CJIB int dan namens het CAK. Naast de maandelijkse bestuursrechtelijke premie loopt de achterstand bij je verzekeraar gewoon door tot die is voldaan of kwijtgescholden.
Het is ook mogelijk dat je recht hebt op zorgtoeslag. Die zorgtoeslag wordt in de CAK-periode automatisch doorgestuurd naar het CAK en verrekend met de bestuursrechtelijke premie — je ontvangt die toeslag dus niet zelf meer op je rekening.
Wat verandert er verder als je bij het CAK bent aangemeld?
De aanmelding bij het CAK heeft gevolgen die verder gaan dan alleen de hogere premie. Hieronder de belangrijkste punten op een rij:
- Je blijft verzekerd voor de basisverzekering. Je kunt gewoon naar de huisarts, het ziekenhuis of de apotheek. De zorgplicht van je verzekeraar blijft onverminderd van kracht.
- Je mag niet overstappen naar een andere verzekeraar zolang je bij het CAK staat aangemeld. Dat recht herleeft pas na uitschrijving.
- Je aanvullende verzekering kan door de verzekeraar worden opgezegd. Tandarts, fysiotherapie en brillen vallen dan niet meer onder je dekking.
- Incasso stopt bij de verzekeraar voor de lopende maandpremies — die worden via het CAK geregeld. De reeds opgebouwde achterstand blijft een vordering van je verzekeraar.
Wat veel mensen niet weten: het CAK heeft geen registratie in het BKR (Bureau Krediet Registratie). Een betalingsachterstand op je zorgverzekering leidt dus op zichzelf niet tot een BKR-codering. Dat is anders bij bijvoorbeeld een persoonlijke lening of creditcard. Wel kunnen schuldeisers bij een gerechtelijk traject alsnog een registratie of deurwaarder inschakelen, maar dat is een andere procedure dan de CAK-regeling.
Hoe kom je uit de wanbetalersregeling?
Uitschrijving bij het CAK is mogelijk zodra de achterstand bij de verzekeraar is opgelost. Dat kan op twee manieren: door de volledige schuld te betalen, of door een betalingsregeling af te sluiten met je verzekeraar. Zodra zo’n regeling bestaat en de verzekeraar dit bevestigt, kun je je laten uitschrijven bij het CAK. Daarna keer je terug naar de normale premie en herleeft je wisselrecht per 1 november.
Is de achterstand te groot om zelf op te lossen? Dan is schuldhulpverlening via de gemeente een reële optie. Gemeenten zijn wettelijk verplicht schuldhulp aan te bieden (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). Veel gemeenten werken bovendien direct samen met zorgverzekeraars in een zogeheten collectieve zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen — hierbij draagt de gemeente een deel van de premie bij, waardoor de kans op nieuwe achterstanden kleiner wordt.
Schuldhulpverlening en de rol van de gemeente
Als de zorgtoeslag en je eigen inkomen niet toereikend zijn om de premie structureel te betalen, loont het om contact op te nemen met de afdeling Werk en Inkomen of Sociale Zaken van je gemeente. Die kan een schuldhulpverleningstraject starten. In een dergelijk traject worden alle schulden — inclusief de achterstand bij de verzekeraar — in kaart gebracht en worden er afspraken gemaakt met schuldeisers.
Een bijzondere regeling die in veel gemeenten bestaat, is de collectieve zorgverzekering voor minima. Hierbij sluit de gemeente een overeenkomst met een verzekeraar waarbij inwoners met een laag inkomen tegen een gereduceerd tarief zijn verzekerd. Soms draagt de gemeente tot 50% van de premie bij. Dat is niet hetzelfde als het eerder genoemde broodfonds (een zelfverzekeringsconstructie voor zzp’ers), maar het werkt voor mensen in de bijstand of met een laag inkomen als een soortgelijk vangnet. Meer informatie over dit type regelingen vind je op de website van Nibud.
Krijg je schuldhulpverlening en is er een schuldregeling vastgesteld, dan meldt de schuldhulpverlener dit ook aan het CAK. Dat kan een reden zijn voor het CAK om de inhouding tijdelijk anders te structureren, zodat er ruimte is voor de aflossing van alle schulden tegelijk. Neem hiervoor altijd contact op met het CAK via hetcak.nl.
Vroeg signaleren: hoe voorkomen gemeenten escalatie?
Sinds 1 januari 2021 geldt de vroegsignaleringsplicht. Woningcorporaties, energiebedrijven, waterleidingbedrijven en zorgverzekeraars zijn verplicht betalingsachterstanden te melden bij de gemeente — al na twee maanden achterstand. De gemeente neemt vervolgens contact op met de bewoner voor een vrijblijvend gesprek. Dit systeem heeft in de afgelopen jaren het aantal nieuwe aanmeldingen bij het CAK zichtbaar teruggedrongen: wie op tijd hulp zoekt, hoeft niet door de wanbetalersregeling heen.
In de praktijk werkt dat vroegsignaleren het beste als je zelf ook actief bent. Wacht niet tot de aanmaning van het CJIB: neem bij twee maanden achterstand zelf contact op met je verzekeraar en vraag om een betalingsregeling. De meeste verzekeraars werken hier aan mee — zij hebben ook weinig baat bij een langdurige incassoprocedure. En zodra de regeling loopt, ben je beschermd tegen verdere escalatie.
Speciale situaties: geen inkomen, ZZP en buitenland
Heb je helemaal geen inkomen — geen werk, geen uitkering, geen pensioen — dan kan het CJIB de bestuursrechtelijke premie niet inhouden. Je krijgt dan een acceptgiro of betalingsverzoek per post. Reageer je niet, dan kan het CJIB verdere incassomaatregelen nemen, inclusief het inschakelen van een deurwaarder. Dat traject verloopt buiten het CAK om en kan wél leiden tot registraties en extra kosten.
Voor zzp’ers zonder broodfonds of andere vangnetconstructie is de situatie kwetsbaar. Er is geen werkgever die de inhouding regelt, en bij een slechte periode kan de premie als eerste worden overgeslagen. Juist voor zelfstandigen is het verstandig een aparte buffer aan te houden voor vaste lasten zoals de zorgpremie — of te kijken of een passende zorgverzekering met lager eigen risico of andere dekkingsopties beter bij de situatie past.
Woon je tijdelijk in het buitenland maar ben je in Nederland verzekerd? Dan gelden dezelfde regels. Het CAK int de premie ook van verzekerden in het buitenland, via hetzelfde CJIB-traject. Controleer ook of je recht hebt op zorgtoeslag — dat is namelijk afhankelijk van je fiscale woonplaats en kan bij langdurig verblijf in het buitenland komen te vervallen.
Praktische stappen als je betalingsachterstand hebt
Hieronder een beknopt stappenplan voor wie nu in een betalingsachterstand zit of dreigt te komen:
- Neem direct contact op met je verzekeraar en vraag om uitstel of een betalingsregeling. Dit kan al bij twee maanden achterstand.
- Controleer je zorgtoeslag via de Belastingdienst. Een verhoogde toeslag of een nabetaling kan de achterstand deels dekken.
- Meld je aan bij de gemeente voor schuldhulpverlening als de achterstand oploopt of als er meerdere schuldeisers zijn. Kijk op de website van je gemeente of bel de Schuldhulproute op 0800-8115 (gratis).
- Vraag naar de collectieve zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen. Veel gemeenten bieden dit aan via Zorg en Zekerheid of andere regionale verzekeraars.
- Als je al bij het CAK staat: regel een betalingsregeling met je verzekeraar en vraag om uitschrijving zodra die regeling is bevestigd.
De wanbetalersregeling is geen eindpunt, maar een tussenstap. Met de juiste hulp en een heldere aanpak is uitschrijving bij het CAK in de meeste gevallen haalbaar. Hoe eerder je actie onderneemt, hoe minder de financiele schade oploopt. Bekijk ook de overige artikelen over zorgverzekeringen of premies en fiscale aftrek op deze site voor meer achtergrondinformatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bedraagt de bestuursrechtelijke premie in 2026?
In 2026 bedraagt de bestuursrechtelijke premie die het CAK int €172,70 per maand. Dit is vastgesteld op 110% van de gemiddelde zorgpremie. Dat is hoger dan de gewone nominale premie die je normaal gesproken aan je verzekeraar betaalt. Naast deze maandelijkse premie loopt de opgebouwde achterstand bij je verzekeraar apart door en moet die alsnog worden ingelost of kwijtgescholden via een schuldhulptraject.
Blijf je verzekerd als je bij het CAK bent aangemeld?
Ja. De basisverzekering blijft gewoon van kracht, ook als je als wanbetaler bent aangemeld bij het CAK. Je kunt dus gewoon gebruik blijven maken van de huisarts, het ziekenhuis en de apotheek. Wat wel kan veranderen: je aanvullende verzekering kan door je verzekeraar worden opgezegd. Bovendien mag je niet overstappen naar een andere verzekeraar zolang de aanmelding bij het CAK actief is.
Hoe lang duurt het voordat je uit de wanbetalersregeling komt?
Zodra je een betalingsregeling hebt getroffen met je verzekeraar voor de opgebouwde achterstand, kan de verzekeraar je uitschrijven bij het CAK. Er is geen vaste minimumduur: in theorie kan de uitschrijving binnen een paar weken geregeld zijn als de achterstand snel wordt opgelost. In de praktijk duurt het bij schuldhulpverlening langer, omdat eerst alle schulden in kaart worden gebracht. Gemiddeld rekenen schuldhulpverleners op een doorlooptijd van twee tot drie maanden voor de uitschrijving.
Staat een betalingsachterstand op de zorgverzekering in het BKR?
Nee, het CAK registreert betalingsachterstanden op de zorgverzekering niet bij het BKR. De zorgverzekering is geen kredietovereenkomst, dus een BKR-codering is wettelijk niet van toepassing. Toch kan een langdurige achterstand op indirecte manieren schade veroorzaken: als de verzekeraar of het CJIB een gerechtelijke procedure start, kunnen deurwaarderskosten en een beslag op je bankrekening volgen. Dat tast je financiele positie aan, ook al staat er geen BKR-registratie tegenover.
Kan de gemeente helpen als ik de zorgpremie niet meer kan betalen?
Ja. Gemeenten zijn wettelijk verplicht schuldhulpverlening aan te bieden. Veel gemeenten werken ook samen met zorgverzekeraars om mensen met een laag inkomen tegen gereduceerde premie te verzekeren via een collectieve zorgverzekering. Neem contact op met de afdeling Werk en Inkomen van je gemeente of bel de Schuldhulproute (0800-8115, gratis). Hoe eerder je aanklopt, hoe groter de kans dat een CAK-aanmelding voorkomen kan worden. Vroegsignalering door de gemeente is wettelijk verankerd: al na twee maanden achterstand kan de gemeente worden ingelicht.
Wat als ik helemaal geen inkomen heb en het CAK niet kan betalen?
Als er geen inkomen is om de bestuursrechtelijke premie op in te houden, stuurt het CJIB een betalingsverzoek per post. Reageer je hier niet op, dan kan het CJIB verdere incassomaatregelen nemen, zoals het inschakelen van een deurwaarder. In dit geval is het extra belangrijk om snel contact op te nemen met de gemeente voor schuldhulpverlening. In een schuldhulptraject worden alle schulden gebundeld en is er een gecoordineerde aanpak mogelijk, ook voor de CAK-schuld. De gemeente kan in bepaalde gevallen ook bijspringen via de bijzondere bijstand.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
