Je hoeft maar even door te rekenen om te schrikken: als jij morgen overlijdt, wat houdt jouw partner dan over? De Anw-uitkering van de SVB bedraagt in 2026 maximaal €688,32 bruto per maand. Daar bovenop staat vakantiegeld van €128,18 per maand, wat neerkomt op iets meer dan €9.800 per jaar. Dat is alles wat de overheid standaard biedt aan een nabestaande zonder aanvullend nabestaandenpensioen. Voor de meeste huishoudens is dat minder dan een kwart van het gezinsinkomen.
Gelukkig zijn er meerdere instrumenten om dit inkomensgat te dichten: de Anw-hiaatverzekering via je werkgever of pensioenfonds, een overlijdensrisicoverzekering (ORV) op naam van je partner, en het nabestaandenpensioen uit je pensioenfonds. Elk instrument werkt anders, dekt een andere periode en heeft zijn eigen fiscale regels. In dit artikel zet je ze naast elkaar, zodat je precies weet wat jij en je partner nodig hebben in 2026.
Wat is de Anw en waarom is er een hiaat?
De Algemene nabestaandenwet (Anw) is de basisverzekering van de overheid voor mensen wier partner is overleden. Maar de toegangseisen zijn streng: je hebt recht op een uitkering als je een kind jonger dan 18 jaar verzorgt, of als je meer dan 45 procent arbeidsongeschikt bent. Wie op 50-jarige leeftijd kinderloos achterblijft zonder arbeidsbeperking, krijgt niets van de SVB.
Zelfs wie wel recht heeft op de Anw, krijgt een uitkering die ver onder het minimumloon ligt. De maximale nabestaandenuitkering bedraagt in 2026 €688,32 bruto per maand. De SVB kort dit bedrag bovendien af als je inkomsten hebt uit werk: pas boven de helft van het brutominimumloon gaat er daadwerkelijk iets van de uitkering af. Maar structureel verdient een nabestaande die werkt al snel te veel voor een volledige uitkering. Het resulterende gat tussen wat de overheid biedt en wat je werkelijk nodig hebt, heet het Anw-hiaat.
In 2026 bedraagt het maximaal verzekerde bedrag via een Anw-hiaatverzekering bij pensioenfondsen als HiBiN €21.560,04 per jaar. Dat bedrag wordt elk jaar mee-geindexeerd met de wettelijke Anw-uitkering. Veel sectorfondsen bieden de Anw-hiaatverzekering als optionele aanvulling aan; werknemers kunnen zich vrijwillig aansluiten. De premie varieert sterk met leeftijd: een 43-jarige betaalt rond de €14 per maand voor een dekking van circa €7.700 per jaar, een 44-jarige al circa €23 per maand voor een vergelijkbare polis. Naarmate je ouder wordt, stijgt de premie aanzienlijk.
De overlijdensrisicoverzekering (ORV) voor nabestaanden
Een overlijdensrisicoverzekering keert een vooraf afgesproken bedrag ineens uit aan de nabestaanden als de verzekerde persoon overlijdt binnen de looptijd van de polis. Dat kan een bedrag zijn dat de hypotheek aflost, of een kapitaal dat de partner jarenlang van kan leven. De ORV is flexibel: je kiest de looptijd (vaak 10 tot 30 jaar), het verzekerde bedrag en of het bedrag gelijkblijft of daalt naarmate de hypotheek wordt afgelost.
Stel je voor: je hebt een hypotheek van €350.000 en je partner verdient zelf niets of deeltijd. Als jij overlijdt, kan je partner zonder ORV de woning niet meer betalen. Een dalende ORV die meeloopt met de hypotheekschuld is dan de meest logische keuze. Voor gezinnen met jonge kinderen is ook een gelijkblijvende ORV zinvol, zodat de partner het inkomensverlies over meerdere jaren kan opvangen.
De premie voor een ORV is afhankelijk van leeftijd, gezondheid, looptijd en het verzekerde bedrag. Wie op 35-jarige leeftijd een ORV van €200.000 voor 20 jaar afsluit, betaalt bij een grote verzekeraar doorgaans tussen de €15 en €30 per maand, afhankelijk van geslacht en rookgewoonte. Vergelijk via onafhankelijke tools op sites als Consumentenbond of via een erkend financieel adviseur.
Kruislings verzekeren: slim voor samenwonenden en eigenwoningbezitters
Stel je af met je partner ieder een ORV op het leven van de ander. Jij bent dan verzekeringnemer en betaler; jouw partner is de verzekerde. Als je partner overlijdt, ontvangt jij de uitkering. Omdat jij de premie hebt betaald en de uitkering naar jou gaat, beschouwt de Belastingdienst dit niet als erfenis. Daarmee vermijd je erfbelasting over de ORV-uitkering.
In 2026 geldt voor gehuwde partners en geregistreerd partners een erfbelastingvrijstelling van €828.035. Samenwonenden zonder geregistreerd partnerschap of huwelijk hebben recht op een lagere vrijstelling van €2.769 per overige begunstigde tenzij ze meer dan vijf jaar aantoonbaar samenwonen met een notarieel samenlevingscontract. Door kruislings te verzekeren hoef je je over deze grens bij de ORV-uitkering in elk geval geen zorgen te maken. Meer toelichting vind je bij Nibud.
Let ook op de uitvaartverzekering als aanvulling: een begrafenis kost in Nederland gemiddeld ruim €8.000, een crematie iets minder. Wie dat niet apart heeft gespaard, kan dat dekken via een uitvaartverzekering. Combineer dit met je ORV voor een complete nabestaandenbescherming.
ABP nabestaandenpensioen en de Wtp-transitie in 2027
Ben je werkzaam in de publieke sector, het onderwijs of de overheid? Dan bouw je pensioen op bij ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland. Per 1 januari 2027 stapt ABP over op de nieuwe pensioenregeling zoals vastgelegd in de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Dat heeft directe gevolgen voor het nabestaandenpensioen.
Onder de nieuwe regeling ontvangt jouw partner, als jij overlijdt terwijl je bij ABP pensioen opbouwt, een nabestaandenpensioen van 41 procent van je pensioengevend inkomen. Dat is niet langer afhankelijk van hoeveel jij zelf hebt opgebouwd, maar van wat je nu verdient. Kinderen ontvangen daarboven een wezenpensioen van 7 procent van het pensioengevend inkomen, tot hun 25e verjaardag.
Cruciaal verschil met de oude regeling: als je na 1 januari 2027 uit dienst treedt, vervalt het partnerpensioen en wezenpensioen in principe na drie maanden. Je kunt er dan voor kiezen het voort te zetten door premie te betalen vanuit je eigen pensioenpot. Wie dat niet actief regelt, mist de dekking. Het pensioen dat je voor 2027 hebt opgebouwd, blijft echter wel behouden voor je partner. Lees de volledige uitleg op de website van ABP of vraag een pensioenoverzicht aan via Mijn ABP.
Voor deelnemers aan andere fondsen geldt vergelijkbaar beleid: de Wtp verplicht alle fondsen uiterlijk per 2028 over te stappen. Check bij je eigen fonds wat de precieze datum en dekkingsomvang zijn.
Het Anw-hiaat berekenen: wat is jouw echte gat?
Om te weten hoeveel je nabestaanden tekort komen, maak je een simpele berekening. Stel je hebt een netto maandinkomen van €3.500. Je partner verdient €1.200 netto per maand en zorgt deels voor de kinderen. Als jij overlijdt:
- Partner ontvangt Anw-uitkering (indien recht): max €688,32 bruto per maand, netto ruwweg €570
- Partner heeft eigen inkomen: €1.200 netto
- Totaal inkomen nabestaande: ca. €1.770 per maand
- Verlies t.o.v. huidig gezinsinkomen van €4.700: ca. €2.930 per maand
Op jaarbasis is dat een gat van ruim €35.000. Een ORV-kapitaal van €400.000 zou je partner bij een rente van 3 procent per jaar ruim twaalf jaar lang dat verschil kunnen uitkeren. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld; laat een financieel adviseur de exacte berekening maken voor jouw situatie, want er spelen ook hypotheeklasten, kinderopvang en verwachte loonontwikkeling een rol. Gebruik daarvoor tools op Rijksoverheid.nl.
Wat dekt een nabestaandenverzekering niet?
Een veelgemaakte vergissing is denken dat een ORV of Anw-hiaatverzekering ook uitkeert bij arbeidsongeschiktheid. Dat doet ze niet. Als jij door een ongeluk of ziekte niet meer kunt werken maar nog wel leeft, keren deze polissen niet uit. Daarvoor heb je een arbeidsongeschiktheidsverzekering nodig.
Ook dekt een ORV standaard geen overlijden door zelfdoding in het eerste jaar van de polis (de zogenaamde suicideclausule), en sommige verzekeraars sluiten bepaalde pre-existente aandoeningen uit of verhogen de premie daarvoor. Lees de polisvoorwaarden zorgvuldig of laat ze doorlopen door een onafhankelijk adviseur die is ingeschreven bij het AFM-register.
Tot slot: een levensverzekering (meer over levensverzekeringen) is een bredere categorie die naast overlijdensrisico ook een spaar- of beleggingscomponent kan bevatten. In de praktijk zijn zuivere ORV-polissen voor nabestaandenbescherming het meest kostenefficient: je betaalt alleen voor het risico, zonder dure opbouwcomponent.
De beste nabestaandenbescherming is geen eenmalige actie maar een periodieke check. Kijk elk jaar na of je ORV-bedrag nog klopt met je hypotheekschuld, controleer je pensioenoverzicht op mijnpensioenoverzicht.nl en sluit eventuele gaten met een Anw-hiaatverzekering via je werkgever. Zo slaap je rustig, en dat verdienen jouw nabestaanden ook.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een ORV en een Anw-hiaatverzekering?
Een overlijdensrisicoverzekering (ORV) keert een eenmalig kapitaal uit aan de nabestaanden; dat bedrag kies je zelf en het is los van de overheid. Een Anw-hiaatverzekering is een aanvulling op de wettelijke Anw-uitkering: ze keert maandelijks een bedrag uit totdat je partner AOW-gerechtigd wordt, of totdat de verzekering afloopt. Beide producten vullen elkaar aan en dekken een ander deel van het nabestaandenrisico. De ORV is flexibel in bedrag en looptijd; de Anw-hiaatverzekering loopt vrijwel altijd via het pensioenfonds van de werkgever.
Heeft mijn partner recht op de Anw-uitkering?
Niet iedereen heeft recht op de Anw. Alleen nabestaanden die een kind jonger dan 18 verzorgen, of die voor meer dan 45 procent arbeidsongeschikt zijn, komen in aanmerking. Kinderloze partners die gezond zijn, krijgen niets vanuit de Anw, ongeacht hoe lang je getrouwd was. De Anw loopt bovendien maar door tot de partner AOW-leeftijd bereikt, momenteel 67 jaar. Vraag de uitkering aan via de SVB (svb.nl) binnen 12 maanden na het overlijden.
Wat verandert er in het ABP nabestaandenpensioen per 2027?
Per 1 januari 2027 stapt ABP over op de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Het partnerpensioen wordt dan 41 procent van het pensioengevend inkomen, berekend op basis van het huidige salaris in plaats van de opgebouwde rechten. Dat is voor jongere deelnemers vaak gunstiger. Maar als je na 2027 uit dienst treedt, vervalt het nabestaandenpensioen na drie maanden automatisch, tenzij je zelf actief kiest voor voortzetting vanuit je pensioenpot. Deelnemers bij andere fondsen dienen bij hun eigen fonds te controleren wanneer de transitie plaatsvindt.
Wat is kruislings verzekeren en waarom is het fiscaal voordelig?
Bij kruislings verzekeren sluiten partners elk een aparte ORV af op het leven van de ander. Jij betaalt de premie voor de polis op jouw partner, en jij bent ook de begunstigde. Omdat de premie niet door de overledene maar door de ontvanger is betaald, beschouwt de Belastingdienst de uitkering niet als erfenis. Daarmee valt de ORV-uitkering buiten de erfbelasting, wat met name voordelig is voor samenwonenden zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. In 2026 geldt voor hen buiten een samenlevingscontract een vrijstelling van slechts €2.769.
Hoeveel ORV-kapitaal hebben we nodig?
Een vuistregel is dat je ORV-kapitaal minimaal gelijk moet zijn aan de uitstaande hypotheekschuld, plus drie tot vijf jaar gezinsinkomen als buffer. Bij een hypotheek van €300.000 en een jaarinkomen van €60.000 kom je dan op €480.000 tot €600.000. Maar het exacte bedrag hangt af van het eigen inkomen van je partner, eventuele nabestaandenpensioen uit je pensioenfonds en de aanwezigheid van kinderen. Laat een financieel adviseur een volledige doorrekening maken.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
